كردم و از مسخرهكنندگان بودم » « 1 » ، « اى پروردگار ما ، از سروران و بزرگان خود اطاعت كرديم و آنان ما را گمراه كردند . اى پروردگار ما ، عذابشان را دو چندان كن و به لعنت بزرگ گرفتارشان ساز . » « 2 » ، كافران گويند : « اى پروردگار ما ، آن دو تن را از جن و انس كه ما را گمراه كردند به ما بنمايان ، تا پاى بر سر آنها نهيم تا از ما فروتر روند . » « 3 » شيطان اعتراف مىكند كه آنها را فريفته و خداوند نيز بر اين مطلب گواهى مىدهد . پروردگار از شيطان نقل مىكند : « خدا به شما وعده داد و وعده او درست بود و من نيز به شما وعده دادم ولى وعدهء خود خلاف كردم . و برايتان هيچ دليل و برهانى نياوردم ، جز آنكه دعوتتان كردم .
شما نيز دعوت من اجابت كرديد ؛ پس مرا ملامت نكنيد ، خود را ملامت كنيد . » « 4 » خداوند مىفرمايد : « شيطان اعمالشان را بر ايشان آراست » « 5 » جبريان شهادت خدا و اعتراف شيطان را انكار كردند و ابليس را منزه دانستند و سرزنش را متوجه خدا ساختند .
حميدى در جمع بين صحيحين گفته است : « اسيرانى را نزد پيامبر آوردند ناگاه زنى از ميان ايشان دوان دوان در پى كودكى برآمد . طفل خويش را در ميان اسيران يافت ، به سينه گرفت و شير داد . پيامبر فرمود : آيا گمان داريد اين زن فرزند خود را در آتش بيفكند ؟ ياران پيامبر پاسخ گفتند : نه به خدا سوگند . پيامبر فرمود : خداوند نسبت به بندگانش مهربانتر از اين زن به فرزندش است . » « 6 »
در همان كتاب از رسول خدا روايت شده كه خداوند صد رحمت دارد كه يكى از آنها را نازل فرموده و به آن رحمت ميان جن و انسان و درندگان و حشرات ، دوستى و مهر
هامش
( 1 ) . زمر : 56 .
( 2 ) . احزاب : 67 - 68 .
( 3 ) . فصلت : 29 .
( 4 ) . ابراهيم : 22 .
( 5 ) . محمّد : 25 .
( 6 ) . التاج الجامع للاصول ، ج 5 ، ص 157 ، به گفته نويسنده ، شيخان اين مطلب را روايت كردهاند .