5 . عثمان از بيت المال صدقات به سپاهيان و غير سپاهيان ، پول مىپرداخت « 1 » و اين عمل در شرع جايز نيست .
قاضى عذر انگيخته است كه شايد عثمان به اجتهاد خود چنين كرده بود .
سيد مرتضى گفته قاضى را اين گونه ابطان كرده كه هر گاه خداوند مالى را به جهت ويژهاى موصوف ساخته باشد نمىتوان در آن اجتهاد كرد . اگر چنين امرى جايز بود خداوند براى پيامبرش بيان مىكرد زيرا او به مصالح بندگان آگاهتر است .
6 . عثمان عبد اللَّه بن مسعود را به گونهاى مضروب ساخت كه برخى از دندههايش شكست و عبد اللَّه بن مسعود به عمّار وصيت كرد كه عثمان بر او نماز نخواند . عثمان در بيماريى كه به مرگ ابن مسعود منجر شد از او عيادت كرد و پرسيد : از چه چيزى شكايت دارى ؟ ابن مسعود گفت : از گناهانم .
- چه مىخواهى ؟
- رحمت خدايم را .
- برايت پزشكى بياورم ؟
- پزشك بيمارم ساخته است .
هامش
و تاريخ الخلفاء ، ص 164 .
پيامبر فرمود : « مسلمين در سه چيز شريكند : چراگاه ، آب و آتش » و « سه چيز را نمىتوان ملك خاص قرار داد و مردم را از آن منع كرد : آب ، چراگاه و آتش » و « بازداشتن از اين مواهب جز براى خدا و پيامبر مجاز نيست . » بنگريد به : صحيح البخارى ، ج 3 ، ص 141 ، سنن ابو داود ، ج 2 ، ص 101 ، ابن ماجه ، ج 2 ، ص 94 ، كتاب الام شافعى ، ج 3 ، ص 207 ، التاج الجامع للاصول ، ج 2 ، ص 237 ، شيخ منصور على ناصف در شرح حديث مىگويد : كلاء چراگاه حيوانات علفخوار است . . . منع كردن مردم از آن ، حرام است زيرا خدا آن را براى بهره بردن مردم ، آفريده است ، پس هر كس خلق را باز دارد ، با خداوند در فرمانش ، پيكار كرده است .
( 1 ) . شرح نهج البلاغه ، ج 1 ، ص 235 ، ديار بكرى در تاريخ الخميس ، ج 2 ، ص 227 و ابن حجر در الاصابه ، ج 3 ، ص 57 ، آن را روايت كردهاند .