ضعيف ، و آن سه قسم را منوّع به شصت و پنج نوع گردانيدهاند .
و بعضى از ايشان گفتهاند : حديث را الى ما يحصى تنويع مىتوان نمود .
و بعضى هم از ايشان گفتهاند كه : در نفس الامر حديث يا صحيح است يا ضعيف و اگر به اصطلاح محدّثين قائل شويم از شصت و پنج نوع البته بيشتر خواهد بود .
امّا قدماى علماى اماميّه را - رضوان اللّه عليهم اجمعين - اصطلاحى بوده و شرح آن طولى دارد و متأخرين ايشان را از زمان علامه حلّى رحمه اللّه تا به زمان ما اصطلاحى ديگر است ، و ايشان در حدّ خبر متواتر خلاف كردهاند ، و حق اين است كه حدّ معيّنى ندارد .
و نظر به اخبار آحاد گفتهاند كه : اصول حديث چهار است : صحيح و حسن و موثّق و ضعيف ، بنابر آنكه قوى را داخل حسن گرفتهاند .
و جمعى از علماى فرقهء ناجيه گفتهاند : اصول و فروع حديث مجموع سى نوع است و در حجّيّت خبر واحد سليم الطّريق خلاف كردهاند ، و آنان كه آن را حجّت مىدانند ، اكثر بر آنند كه افادهء ظنّى مىكند و بىشكّ قول مدّعى قطع مكابره است و شواذ را اعتبار نكردهاند و در اين باب سخن بسيار است و مقام گنجايش زياده بر اين كلام ندارد .
پس عوام كه از مضمون حديث مذكور و اصطلاح محدّثين و انواع حديث و احكام و قواعد آن بىخبرند ، هرگاه اخبار متضادّه بينند و بشنوند حيران مىشوند ، و بسيار باشد كه آن حيرت ايشان را به ضلالت كشاند ، لهذا اين شكسته ذكر حديث مزبور و مجملى از اصطلاح محدّثين خاصّه و عامّه نمود تا ضعفاى شيعه تسلّى يابند و بدانند كه هر چه آن را حديث نام كنند محلّ اعتبار نخواهد بود و بعد از اين سقم و صحّت بعضى از مقالات و روايات بعضى از مؤلّفين مبيّن خواهد شد - ان شاء اللّه تعالى .
و السّلام على من اتّبع الهدى .
كفاية المهتدي في معرفة المهدي ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 440
مساهمون: مير لوحى
ص٤٤٠