و در بعضى صحابه كه اين طايفه به ايشان تمسك كنند نازل شد :
أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ
( آل عمران 137 ) يعنى اگر بميرد يا كشته شود رسول بگرديد شما بر پاشنهاى خود .
و رسول فرمود در شأن ايشان ان من اصحابى من لا يرانى بعد ما يفارقنى « 1 » . و اين قوم بودند كه دبههايى در ليلة العقبه در پاى ناقه رسول مىانداختند بر سر كوه و او را در ميان نماز و خطبه ترك مىكردند كما قال اللّه تعالى :
وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْها وَ تَرَكُوكَ قائِماً
( جمعه 11 ) هرگاه تجارتى يا بازى بينند به سوى آن روند و تو را ايستاده بگذارند و از عقب رسول در نماز سخره و ضحكه مىكردند .
و از حرب بدر تقاعد نمودند و كاره شدند تا در شان ايشان نازل شد :
كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكارِهُونَ يُجادِلُونَكَ فِي الْحَقِّ بَعْدَ ما تَبَيَّنَ كَأَنَّما يُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ
( انفال 6 ) يعنى چنان كه بيرون آورد پروردگار تو تو را از خانهء تو براستى و درستى و به تحقيق كه فرقه از مؤمنان مر ترا هرآينه ناخواه بودند مجادله مىكنند با تو در حق بعد از آنكه بر ايشان روشن شد چنان كه پندارى ايشان را به مرگ مىكشند و ايشان نظر مىكنند .
و به مكه استدعاى حروب كردند رسول منع كرد و ايشان ابا كردند بر رسول و كاره بودند چون به مدينه آيهء جهاد آمد كاره شدند ثانيا نازل شد :
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَ قالُوا رَبَّنا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتالَ لَوْ لا أَخَّرْتَنا إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ
( نساء 79 ) .
آيا نديدى بسوى آنان كه گفته شد ايشان را دست باز كشيد و بپاىداريد نماز را و بدهيد زكات را پس چون نوشته شد بر ايشان قتال و جهاد « يعنى جنگ بدر » ناگاه فرقهاى از ايشان مىترسيد از مردم چنان كه از خدا ترسند بلكه از آن سختتر و گفتند پروردگارا چرا نوشتى بر ما جهاد چه بودى كه بگذاشتى ما را تا به اجل نزديك خود مىمرديم .
و آنچه به اين آيه متصل است و با رسول اظهار امانت مىكردند و در خفيه خيانت مىكردند اين آيه نازل شد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَخُونُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ وَ تَخُونُوا أَماناتِكُمْ
هامش
( 1 ) - بحار الانوار 28 / 22 .