در اينجا به فرازهايى از سخنان پيامبر اسلام كه هر قطعهاى از آن براى معالجه درد خاصى ايراد شده است اشاره مىشود :
1 . افتخار به نسب
موضوع تفاخر به فاميل و خانواده و قبيله ، از دردهاى ريشهدار جامعهء عرب بود .
در جامعهء عرب بزرگترين افتخار براى يك نفر اين بود كه شاخهاى از يك قبيلهء سرشناس ، مانند قريش باشد . پيامبر براى برانداختن اين اصل موهوم چنين فرمود :
أيها الناس ، إن اللّه قد أذهب عنكم نخوة الجاهلية ، و تفاخرها بآبائها ألا إنّكم من آدم و آدم من طين ، ألا إنّ خير عباد اللّه عبد أتقاه ؛ اى مردم ! خداوند در پرتو اسلام افتخارهاى دوران جاهليت و مباهات به انساب را از ميان شما برداشت . همگى از آدم به وجود آمدهايد و او نيز از گل آفريده شده است . بهترين مردم كسى است كه از گناه و نافرمانى چشم بپوشد .
او براى اينكه به جهانيان برساند كه ملاك شخصيت و برترى ، تنها تقوا و پرهيزگارى است ، در فرازى از سخنان خود ، تمام مردم را به دو دسته تقسيم كرد و فضيلت و افتخار را از آن كسانى دانست كه متقى و پرهيزگار باشند و با اين تقسيم بر تمام ملاكهاى موهوم برترى ، قلم بطلان كشيد
و چنين فرمود :
إنّما الناس رجلان : مؤمن تقيّ كريم على اللّه ، و فاجر شقيّ هيّن على اللّه ؛ مردم در پيشگاه خداوند بر دو دستهاند : [ و دستهء سومى وجود ندارد ] دستهاى پرهيزگار كه در پيشگاه خداوند گرامى مىباشند و گروهى متجاوز و گناهكار كه در نزد خداوند ذليل و خوارند .
2 . فضيلتى به نام عربيت
پيامبر مىدانست كه اين ملت ، عرب بودن و انتساب به اين نژاد را يكى از مفاخر