بود و جعفر و عبد اللّه به ترتيب معاونهاى اول و دوم او بودند ، ولى محققان شيعه بر عكس اين پندار ، حضرت جعفر بن ابى طالب را فرماندهء كلّ قوا مىدانند و دو نفر ديگر يعنى زيد و عبد اللّه را معاون اول و دوم مىشمارند . اكنون بايد ديد كدام يك از اين دو نظر با حقيقت موافق است ؟ براى يافتن اين حقيقت دو راه وجود دارد .
1 . « زيد بن حارثه » از نظر موقعيت اجتماعى و مراتب تقوايى و علمى ، همسنگ « جعفر طيار » نبود . ابن اثير ، در اسد الغابه دربارهء جعفر مىنويسد : او از نظر خلق و روحيات ، قيافه و اندام ، شباهت به پيامبر داشت و پس از على به فاصلهء كوتاهى به پيامبر اسلام ايمان آورد . روزى ابو طالب على را ديد كه در سمت راست پيامبر اسلام نماز مىگزارد ، به فرزند خود جعفر گفت : تو نيز در سمت چپ او ( پيامبر ) نماز بگزار .
جعفر ، رئيس جمعيتى بود كه براى حفظ آيين و مذهب خود ، خانه و زندگى را در مكه ترك گفتند و به فرمان پيامبر به سرزمين حبشه پناه بردند . او كه سرپرست مهاجران بود با منطق محكم و نافذ خود ، قلب سلطان حبشه را به اسلام متوجه ساخت و با خواندن آياتى از قرآن دربارهء حضرت مسيح و مادر وى مريم ، دروغگويى نمايندگان قريش را كه براى بازگردانيدن آنان به خاك حجاز به حبشه آمده بودند ثابت كرد . او موفق شد حمايت فرمانرواى حبشه را به پناهندگان جلب كرده و در نتيجه « نجاشى » نمايندگان قريش را از دربار خود راند . « 1 »
جعفر ، همان شخصيتى است كه وقتى پيامبر در خيبر ، از ورود وى از حبشه اطلاع يافت ، شانزده قدم به استقبالش رفت و دست در گردنش افكند و پيشانىاش را بوسيد و از شدت شوق سخت گريست و فرمود : نمىدانم به كدام يك از دو امر بيشتر مسرور شوم : آيا به قدوم شما از حبشه ، يا به فتح خيبر آن هم به دست برادرت على ؟
او همان بزرگ مردى است كه امير مؤمنان از شجاعت و جوانمردى او ، پس از مرگش ياد مىكند . هنگامى كه على عليه السّلام شنيد كه عمرو عاص با معاويه بيعت كرده و
هامش
( 1 ) . اسد الغابه ، ج 1 ، ص 287 .