چند روز دژ آنان را محاصره كرد و پس از پيروزى ، قراردادى را كه با مردم « خيبر » بسته بود ، با آنان نيز بست و از اين طريق سرزمين « حجاز » را از شر فتنهگران يهود پاك ساخت و همه آنان را « خلع سلاح » كرده ، تحت حمايت مسلمانان قرار داد . « 1 »
عمرهء قضاء « 2 »
مسلمانان پس از امضاى صلح « حديبيه » مىتوانستند يك سال بعد از تاريخ قرارداد ، وارد مكه شوند و بعد از سه روز اقامت در مكه و انجام اعمال « عمره » شهر « مكه » را ترك گويند . آنان مىبايست در اين مدت ، جز سلاح مسافر - كه همان شمشير است - سلاح ديگرى همراه نداشته باشند .
يك سال تمام از وقت قرارداد گذشت . هنگام آن رسيده بود كه مسلمانان از اين پيمان بهرهبردارى كنند و مسلمانان مهاجر - كه هفت سال بود ، از خانه و زندگى خود دست شسته و براى حفظ آيين توحيد ، زندگى در سرزمين غربت را بر وطن ترجيح داده بودند - بار ديگر براى زيارت خانهء خدا و ديدن بستگان و خويشاوندان و سركشى به خانه و زندگى بشتابند . وقتى پيامبر اسلام اعلام كرد ، كسانى كه در سال گذشته از زيارت خانهء خدا محروم شدهاند ، آماده سفر شوند ؛ جنب و جوش بىسابقهاى در ميان آنان پديد آمد و اشك شوق در چشمهايشان حلقه زد . اگر سال گذشته پيامبر با 1300 نفر حركت كرده بود ، سال بعد آمار همراهان آن حضرت به دو هزار نفر رسيد .
در ميان آنان شخصيتهاى بزرگى از مهاجر و انصار به چشم مىخورد كه در تمام نقاط ، سايه به سايهء پيامبر گام برمىداشتند . همچنين شصت شتر كه علامت قربانى را
هامش
( 1 ) . الكامل في التاريخ ، ج 2 ، ص 150 .
( 2 ) . عمره ، اعمال مخصوصى است كه در همهء ايام سال مىتوان آن را انجام داد . بر خلاف اعمال حج كه فقط در ماه ذى الحجّه بايد آن را به جاى آورد . و پيامبر روز دوشنبه ششم ذى القعدة الحرام سال هفتم ؛ به عنوان اداى مراسم « عمره » رهسپار مكه گرديد .