روشن نيست . از روايتى كه مفسر معروف شيعه ، مرحوم على بن ابراهيم در تفسير آيهء
وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا
نقل كرده است ؛ استفاده مىشود كه هنگام خروج پيامبر از خانه ، تمام آنها خوابيده بودند و منتظر بودند كه بامدادان در هواى روشن به خانه رسول اكرم هجوم ببرند و تصور نمىكردند كه پيامبر اكرم از نقشهء آنها مطّلع است .
ولى مورخان ديگر « 1 » تصريح كردهاند كه آنان تا لحظهاى كه به خانهء پيامبر حمله بردند بيدار بودند و رسول خدا از روى كرامت و اعجاز ، چنان از خانه بيرون آمد كه آنها متوجه نشدند .
امكان وقوع چنين كرامتى جاى شك و شبهه نيست ، ولى آيا براى اين امر موجبى در كار بوده است يا نه ؟ بررسى كامل جريان هجرت ، اين مطلب را قطعى مىسازد كه پيامبر از نقشهء مخالفان ، پيش از محاصرهء خانه آگاه بوده است و نقشهاى كه براى خلاصى خود كشيده بود كاملا طبيعى بود و رنگ اعجاز نداشت . وى مىخواست با قرار دادن على در فراش خود از مجارى طبيعى ، بدون استمداد از طريق اعجاز و كرامت ، از چنگال بتپرستان رهايى يابد . بنابراين ، او مىتوانست پيش از محاصرهء خانه ، خارج شود و نيازى به اعمال كرامت نداشته باشد .
ولى احتمال دارد كه صبر و توقف پيامبر در خانه تا برگزارى محاصره ، معلول جهتى باشد كه فعلا براى ما مكشوف نيست . از اين رو ، بحث دربارهء اين مطلب ( بيرون رفتن پيامبر از خانه هنگام شب ) نزد همه قطعى و مسلم نيست ، زيرا بعضى « 2 » عقيده دارند كه پيامبر پيش از محاصره و قبل از غروب آفتاب خانه را ترك گفته است .
هجوم مخالفان به خانهء وحى
قواى كفر اطراف خانهء وحى را محاصره كرده و منتظر فرمان بودند كه پيامبر را در خوابگاه خود قطعهقطعه كنند . عدهاى اصرار داشتند كه همان نيمهء شب نقشه خود را
هامش
( 1 ) . الطبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 228 و تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 100 .
( 2 ) . سيرهء حلبى ، ج 2 ، ص 29 .