عكس العمل قريش در برابر پيمان « عقبه »
قريش در خواب سنگين غفلت فرو رفته بود و از اينكه اسلام در مكّه پيشرفت قابل ملاحظه نداشت ، تصور مىكردند كه قوس نزولى اسلام آغاز گرديده و چيزى نمىگذرد كه شعله آن به خاموشى مىگرايد . ناگهان دومين پيمان « عقبه » مثل بمبى در ميان قريش صدا كرد . سران بتپرست فهميدند كه شب گذشته در تاريكى شب ، 73 تن از يثربيان ، با پيامبر پيمان بستهاند كه از وى مانند فرزندانشان دفاع كنند . اين خبر ترس عجيبى در دلشان پديد آورد ، زيرا با خود مىگفتند : اكنون مسلمانان پايگاهى را در قلب شبه جزيره به دست آوردهاند و بيم آن مىرود كه تمام قواى متفرق خود را گردآورده و به نشر آيين توحيد بپردازند و بدين وسيله بتپرستى را در مكّه با جنگ و خطر تهديد كنند .
براى تحقيق بيشتر ، بامدادان ، سران قريش با خزرجيان تماس گرفتند و گفتند : به ما گزارش دادهاند كه شما شب گذشته با محمد در « عقبه » پيمان دفاعى بستهايد و به او قول دادهايد كه بر ضد ما قيام كنيد . آنها سوگند ياد كردند كه ما هرگز دوست نداريم آتش جنگ ميان ما و شما روشن گردد .
كاروان حج يثربيان در حدود پانصد نفر بود و از ميان آنها فقط 73 تن ، در نيمهء شب در عقبه با پيامبر بيعت كرده بودند و افراد ديگر در آن لحظه در خواب فرو رفته و از جريان اطلاع نداشتند . از اين رو ، آنان كه مسلمان نبودند ، سوگند ياد كردند كه هرگز چنين مطلبى نبوده و اساسا داستان « پيمان » دروغ است . « عبد اللّه بن أبيّ » خزرجى كه مقدمات رياست او بر تمام يثرب فراهم شده بود ، گفت : هرگز چنين كارى نشده و گروه خزرج بدون مشورت با من ، كارى را انجام نمىدهند . سپس سران قريش از جا برخاستند تا به تحقيق بيشترى بپردازند . مسلمانانى كه در آن مجلس حضور داشتند فهميدند كه راز آنان فاش شده است ، لذا فرصت را غنيمت شمرده و با خود گفتند :
پيش از آنكه افراد شناخته شوند ، بايد راه يثرب را در پيش گيريم و از قلمرو حكومت