- محمد زغلول پاشا ( در مصر ، در تكيهء ايرانيان ) : حسين « ع » در اين كار ، به واجب دينى و سياسى خود قيام كرده و اين گونه مجالس عزادارى ، روح شهامت را در مردم پرورش مىدهد و مايهء قوّت ارادهء آنها در راه حق و حقيقت مىگردد .
- عبد الرحمن شرقاوى ( نويسندهء مصرى ) : حسين « ع » ، شهيد راه دين و آزادگى است . نه تنها شيعه بايد به نام حسين ببالد ، بلكه تمام آزاد مردان دنيا بايد به اين نام شريف افتخار كنند .
- طه حسين ( دانشمند و اديب مصرى ) : حسين « ع » براى به دست آوردن فرصت و از سرگرفتن جهاد و دنبال كردن از جايى كه پدرش رها كرده بود ، در آتش شوق مىسوخت . او زبان را دربارهء معاويه و عمّالش آزاد كرد ، تا به حدّى كه معاويه تهديدش نمود . امّا حسين ، حزب خود را وادار كرد كه در طرفدارى حق سختگير باشند .
- عبد الحميد جودة السحّار ( نويسندهء مصرى ) : حسين « ع » نمىتوانست با يزيد بيعت كند و به حكومت او تن بدهد ، زيرا در آن صورت ، بر فسق و فجور ، صحّه مىگذاشت و اركان ظلم و طغيان را محكم مىكرد و بر فرمانروايى باطل تمكين مىنمود . امام حسين به اين كارها راضى نمىشد ، گرچه اهل و عيالش به اسارت افتند و خود و يارانش كشته شوند .
- علامه طنطاوى ( دانشمند و فيلسوف مصرى ) : ( داستان حسينى ) عشق آزادگان را به فداكارى در راه خدا بر مىانگيزد و استقبال مرگ را بهترين آرزوها به شمار مىآورد ، چندانكه براى شتاب به قربانگاه ، بر يكديگر پيشى جويند .
- العبيدى ( مفتى موصل ) : فاجعهء كربلا در تاريخ بشر نادرهاى است ، همچنان كه مسبّبين آن نيز نادرهاند . . . حسين بن على « ع » سنّت دفاع از حق مظلوم و مصالح عموم را بنا بر فرمان خداوند در قرآن به زبان پيمبر اكرم وظيفهء خويش ديد و از اقدام به آن تسامحى نورزيد . هستى خود را در آن قربانگاه بزرگ فدا كرد و بدين سبب نزد پروردگار ، « سرور شهيدان » محسوب شد و در تاريخ ايام ، « پيشواى اصلاح طلبان » به شمار رفت . آرى ، به آنچه خواسته بود و بلكه برتر از آن ، كامياب گرديد .
جمعبندى :
« از مجموعهء گفتههاى نقل شده ، اين جمعبندى به دست مىآيد :
1 - امام حسين « ع » بدين جهات قيام كرد : به خاطر بقا و عظمت اسلام و حكومت
فرهنگ عاشورا ( فارسي ) — صفحة 283
مساهمون: جواد محدثى
ص٢٨٣