شرايط سلطهء يزيدى ، حرمت بيعت با كسى چون يزيد ، شرافت مرگ سرخ بر زندگى ذلّت بار ، اندك بودن انسانهاى راستين در صحنهء امتحان ، لزوم شهادت طلبى در عصر حاكميّت باطل ، زينت بودن شهادت براى انسان ، تكليف مبارزه با سلطهء جور و طغيان ، اوصاف پيشواى حق ، تسليم و رضا در برابر خواستهء خداوند ، همراهى شهادت طلبان در مبارزات حقجويانه ، حرمت ذلّتپذيرى براى آزادگان و فرزانگان مؤمن ، پل بودن مرگ براى عبور به بهشت برين ، آزادگى و جوانمردى ، يارى خواهى از همه و هميشه در راه احقاق حق و . . .
بقا و جاودانگى عاشورا ، در سايهء همين تعليمات و آرمانهاست كه در كلام آن حضرت جلوهگر است و نهضتهاى ضدّ ستم و ضد استبداد ، همواره از اين پيامها و درونمايهها الهام گرفتهاند .
درس آزادى به دنيا داد رفتار حسين * بذر همّت در جهان افشاند ، افكار حسين
« گر ندارى دين به عالم ، لا اقل آزاده باش » * اين كلام نغز مىباشد ز گفتار حسين
« مرگ با عزّت ز عيش در مذلّت بهتر است » * نغمهاى مىباشد از لعل دربار حسين « 1 »
- رجز ، خطبه ، شعر امام حسين « ع »
شعار هواداران مسلم - يا منصور ، امت
شعر امام حسين « ع »
ائمه شيعه ، گاهى به اقتضاى زمان و مكان و موقعيّت ، شعر هم مىسرودند . گاهى هم به شعر شاعران پيشين ، استناد و استشهاد مىكردند . از حسين بن على « ع » نيز شعرهاى فراوانى نقل شده است ، چه آنچه در حوادث كربلا به صورت موعظه ، رجز و جز آن بيان كرده ، و چه آنچه پيشتر به مناسبتهاى مختلف سروده است . كتابى هم به نام « ديوان الحسين بن على » كه حاوى اشعار آن حضرت است ، چاپ شده است « 2 » و بيشتر اشعار آن ، مواعظ و حكمت است .
در نهضت عاشورا ، امام حسين « ع » هم شعرهايى از خود دارد ، هم شعرهايى از شعراى عرب كه به آنها تمثّل كرده است ، مانند شعرى با اين مطلع : « فان نهزم فهزّامون قدما . . . » يا
هامش
( 1 ) - حسين پيشواى انسانها ، ص 70 ( شعر از فضل اللّه صلواتى ) .
( 2 ) - گردآورنده : محمّد عبد الرحيم ، ناشر : دار المختارات العربيّه ، چاپ اوّل 1412 ق ، 222 صفحه ، در اين كتاب ، كه فصولى در زندگى امام هم دارد ، به شرح لغات اشعار هم پرداخته و ترتيب الفبايى قافيه رعايت شده است .