نمىسازد . شرح آنچه به مصيبتهاى او در حادثهء كربلا مربوط مىشود ، در كتابهاى مقتل ( از جمله در نفس المهموم ) آمده است . روز عاشورا ، چون سيد الشهدا « ع » هنگام وداع با اطفال و زنان ، ديد كه دخترش سكينه از زنان كنار گرفته و در حال گريستن است ، به او فرمود :
سيطول بعدى يا سكينة فاعلمى * منك البكاء اذا الحمام دهانى
لا تحرقى قلبى بدمعك حسرة * مادام منّى الرّوح فى جسمانى
فاذا قتلت فانت اولى بالّذى * تأتينه يا خيرة النسوان « 1 »
اين دختر بزرگوار ، كه به تعبير شيخ عباس قمى « زنى با حصافت عقل و اصابت رأى و افصح و اعلم مردمان به زبان عرب و شعر و فضل و ادب » بوده است ، « 2 » پس از بازگشت از سفر كوفه و شام ، در خانهء پدر خود ، تحت كفايت امام سجّاد « ع » قرار گرفت . وى ، محضر سه امام ( امام حسين ، امام سجاد و امام باقر ) عليهم السلام را درك كرد . نوشتهاند : خانهاش مركز تجمّع شعرا و محلّ مناقشه و بحث و نقد ادبى بود . به شاعران بزرگ همچون فرزدق و جرير ، صله عطا مىكرد . سكينه به زنى مصعب بن زبير در آمد و پس از قتل او ، زوجهء عبد الله بن عثمان گرديد و پس از مرگ او ، زيد بن عمر با وى ازدواج كرد ، ولى زيد ، به توصيهء سليمان بن عبد الملك او را طلاق گفت . « 3 » سكينه همچنان در مدينه مىزيست ، تا آنكه در پنجم ربيع الاول سال 117 هجرى در زمان هشام بن عبد الملك پس از هفتاد سال ، در مدينه در گذشت . « 4 » قبر او نيز در مدينه است .
- زنان در نهضت عاشورا
سلام بر حسين « ع »
درودى است كه هنگام نوشيدن آب خنك بر زبان مىآيد . به عربى گفته مىشود :
« سلام الله على الحسين و اصحابه » . امام سجاد ، امام صادق و ائمه ديگر ، هنگام نوشيدن آب ، از حسين « ع » ياد مىكردند . از خود سيد الشهدا ( يا بعنوان زبان حال ) نقل شده كه :
شيعتى ما ان شربتم عذب ماء فاذكرونى * او سمعتم بغريب او شهيد فاندبونى « 5 »
شيعيان من ! هرگاه آب گوارا نوشيديد ، مرا ياد كنيد ، هرگاه غريب يا شهيدى را شنيديد ،
هامش
( 1 ) - شام سرزمين خاطرهها ، ص 106 ، به نقل از « سكينه » ، مقرّم ، ص 266 .
( 2 ) - منتهى الآمال ، ج 1 ، ص 463 .
( 3 ) - فرهنگ فارسى ، معين ، ج 5 ، ص 776 .
( 4 ) - تهذيب الأسماء ، نووى ، ج 1 ، ص 163 ، سفينة البحار ، ج 1 ، ص 638 .
( 5 ) - الخصائص الحسينيّه ، شوشترى ، ص 99 .