سران سپاه كوفه
فرماندهى سپاه انبوهى كه ابن زياد براى جنگ امام حسين « ع » بسيج كرد ، به عهدهء جمعى از سران بود كه عبارت بودند از : حرّ بن يزيد رياحى ، كعب بن طلحه ، عمر بن سعد ، شمر بن ذى الجوشن ، يزيد بن ركاب كلبى ، حصين بن نمير تميمى ، مضاير بن رهنيهء مازنى ، نصر بن حرشه ، شبث بن ربعى و حجار بن ابجر ، كه هر كدام ، چندين هزار نيرو را تحت فرمان داشتند . « 1 » البته نامهاى ديگرى چون سنان و عروة بن قيس هم نقل شده است . از جمع ياد شده ، حرّ در روز عاشورا به حسين بن على « ع » پيوست و در ركاب او شهيد شد .
- آمار نهضت كربلا
سرجون
سرجون بن منصور از مسيحيان شام بود كه معاويه او را بعنوان مشاور خويش در امر حكومت ، استخدام كرده بود . در دورهء يزيد همچنين نقشى را در دربار يزيد داشت و با يزيد ، همدم و مأنوس بود . با رأى و نظر او بود كه يزيد ، پس از بيعت شيعيان كوفه با مسلم بن عقيل ، براى سركوبى نهضت كوفيان ، ابن زياد را به ولايت كوفه گماشت . « 2 »
سرجون رومى ، سمت دفتر ادارى و كاتب بودن را در دربار خلفا ، در دورهء مروان بن حكم و عبد الملك مروان هم داشت و چون برخى كوتاهيها و سهلانگاريها در كار او ديدند ، با لطايف الحيلى مثل تغيير ديوان محاسبات از رومى به عربى ، او را از كار بر كنار كردند . « 3 »
سرهاى شهدا
بريدن سر ( چه از مرده و چه از كشته ) نوعى مثله به حساب مىآيد و شرعا حرام است و در زمان رسول خدا « ص » و خلفاى بعدى هرگز با كشتههاى دشمن كافر چنين رفتارى نشد ؛ تا چه رسد به پيكر شهداى اهل بيت ، كه سرها را از بدنها جدا كرده ، شهر به شهر گرداندند . « 4 » اولين سرى كه بريده و به جاى ديگر فرستاده شد ، در عصر معاويه و سر شهيد بزرگوار ، عمرو بن حمق خزاعى بود كه از ياران با وفاى على « ع » به حساب مىآمد .
اين جنايت در عصر امويان در عاشورا تكرار شد . پيش از عاشورا نيز سر مسلم بن
هامش
( 1 ) - عنصر شجاعت ، ج 1 ، ص 408 .
( 2 ) - مقتل الحسين ، مقرّم ، ص 169 .
( 3 ) - العقد الفريد ، ج 4 ، ص 252 .
( 4 ) - در زمينهء بريدن سرهاى شهدا و انگيزههاى سياسى دشمن از اين جنايت ، رجوع كنيد به بحث مفصّل و تحليلى محمد مهدى شمس الدين در كتاب « انصار الحسين » ، ص 206 به بعد .