اسبها له كردند . اين سر مقدس ، همراه سرهاى ديگر شهدا بر نيزهها شد و در كوفه و شام و شهرهاى ديگر گرداندند تا ديگران را بترسانند . سر مطهّر سيد الشهدا « ع » ماجراهاى مختلفى در حادثهء كربلا دارد ، اينكه سر آن حضرت را از پشت گردن مىبرند « 1 » ، بر نيزه مىكنند ، خولى سر را به خانهء خويش برده در اتاقى يا تنورى پنهان مىكند ، سر امام بر فراز نى در كوچههاى كوفه قرآن تلاوت مىكند ، نزد ابن زياد ، بر طشت طلا نهاده مىشود ، « 2 » در راه شام در دير راهب سبب مسلمان شدن قنّسرين مىشود ، در كاخ يزيد ، بر طشت نهاده نزد او مىآورند ، يزيد با خيزران بر آن سر و لبها مىزند ، در خرابهء شام نزد رقيّه دختر امام حسين برده مىشود و . . . هر كدام موضوعى است كه دستمايهء بسيارى از مرثيههاى سوزناك گشته و دربارهء اين وقايع ، شعرها و نوحههاى بسيار سرودهاند .
اين كه سر مطهّر كجا دفن شد ، ميان محققان نظر واحدى نيست . برخى بر اين عقيدهاند كه سر را از شام به كربلا آوردند و به بدن ملحق ساختند ( نظر سيد مرتضى ) ، برخى معتقدند در كوفه ، نزديك قبر امير المؤمنين « ع » دفن شد و برخى هم جاهاى ديگر را گفتهاند . در شام ، محلّى به نام جايگاه سر مطهّر معروف است كه محلّ عبادت است . « 3 »
برخى هم مدفن سر را در مصر ، مسجد رأس الحسين مىدانند و براى كيفيت انتقال آن به آن منطقه ، تاريخچهاى ذكر مىكنند . « 4 » اما مشهور آن است كه سر را به كربلا آوردند و كنار پيكر دفن شد و اين را جمعى از علما در تأليفاتشان آوردهاند . « 5 »
اصل اين جنايت بىسابقه ، براى امويان مايهء ننگ بود . اين كه به دستور ابن زياد ، سر آن حضرت را بر نيزه كرده در كوفه چرخاندند ، اولين سرى بود كه در دوران اسلام با آن چنين كردند . « 6 » بريدن سر و بر نيزه كردن آن و شهر به شهر گرداندن ، حتى در سرودهها و مرثيههاى آن دوره نيز مطرح شده و بعنوان كارى فجيع و زشت از آن ياد شده است كه
هامش
( 1 ) - عوالم ( امام حسين ) ، ص 303 و 304 .
( 2 ) - امالى صدوق ، ص 140 .
( 3 ) - سفينة البحار ، ج 1 ، ص 492 .
( 4 ) - در اين باره به بحث مفصل در كتاب « سيرة الائمة الاثنى عشر » ، هاشم معروف الحسنى ، ج 2 ، ص 84 مراجعه كنيد . نيز « آرامگاههاى خاندان پاك پيامبر » ، ص 311 .
( 5 ) - به موارد آن در كتاب « مقتل الحسين » ، مقرم ، ص 469 ، و بحار الأنوار ، ج 45 ، ص 144 مراجعه كنيد .
( 6 ) - الكامل ، ابن اثير ، ج 2 ، ص 574 ، بحار الأنوار ، ج 45 ، ص 119 . در برخى نقلها اولين سر را متعلّق به عمرو بن حمق در زمان معاويه دانستهاند . وى از ياران امير المؤمنين بود و معاويه او را به شهادت رساند .