خرابهء شام
پس از خطبهء زينب « ع » در مجلس يزيد كه اوضاع را بر ضدّ او متحوّل ساخت ، يزيد ناچار اهل بيت را در خرابهاى بىسقف جاى داد . آنان سه روز در آن خرابه بودند و بر حسين « ع » نوحه و عزادارى مىكردند . « 1 » رقيّه ، دختر خردسال امام حسين « ع » نيز در همانجا پدر را در خواب ديد و پس از بيدارى گريه سر داد و سر سيد الشهدا را برايش آوردند و با ديدن آن صحنه مرغ جانش پر كشيد و جان داد . « 2 » مدفن رقيّه نيز همانجاست كه بعدها حرمى برايش ساختند . ( اين مسأله از نظر محقّقان مورد بحث و تشكيك قرار گرفته است ) .
زهراى حزين ز گرد راه آمده بود * جبريل ، غمين و عذر خواه آمده بود
در كنج خرابه ، در ميان طبقى * خورشيد ، به مهمانى ماه آمده بود
جغد دلم خرابهء شام آرزو كند * تا با سهساله دختركى گفتگو كند
آن كعبهاى كه قبلهء ارباب حاجت است * حاجت رواست ، هر كه به آن قبله رو كند
خرگاه - خيمهگاه
خروج مختار
مختار بن ابى عبيدهء ثقفى ، پنج سال پس از حادثهء كربلا و يك سال پس از نهضت توّابين ، در سال 66 هجرى در كوفه قيام كرد . هدف نهضت او خونخواهى حسين « ع » و انتقام از قاتلان شهداى كربلا و جنايتكاران حادثهء عاشورا بود . قيام او و خونخواهىاش موجب خرسندى ائمّه بود . از امام باقر « ع » روايت شده كه : « لا تسبّوا المختار فانّه قد قتل قتلتنا و طلب بثأرنا » . « 3 » مختار را ناسزا نگوييد ، چرا كه او قاتلان ما را كشت و به خونخواهى ما برخاست . خلاصهاى از قيام او ( طبق نفس المهموم ) چنين است :
مختار ، در 14 ربيع الاول سال 66 در كوفه قيام كرد و عبد الله بن مطيع را كه كارگزار عبد الله بن زبير بود بيرون نمود . آغاز قيامشان با شعار « يا منصور امت » و « يا لثارات الحسين » بود . درگيريهاى سختى در محلّهها و ميدانهاى كوفه پيش آمد . گروههايى كشته و گروههايى تسليم شدند و مختار وارد قصر شد و فردايش براى مردم سخنرانى كرد ،
هامش
( 1 ) - مقتل خوارزمى ، ج 2 ، ص 74 ، عوالم ( امام حسين ) ص 414 ، رياض القدس ، ج 2 ، ص 292 .
( 2 ) - در منابع اوّليه ، اين مسأله نيامده است ؛ هر چند مشهور است .
( 3 ) - بحار الأنوار ، ج 45 ، ص 343 .