كسى از مقياس اكثريت خارج است به دليل اينكه از اين مقياس پايينتر است ، و يك وقت كسى از مقياس اكثريت خارج است به دليل اينكه از اين مقياس بالاتر است . ما انْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنونٍ . اگر « ب » باء سببيه باشد ، يعنى به موجب اين انعام پروردگارت ؛ و اگر « ب » باء معيت و مصاحبه باشد ( كه اين شايد بهتر است ) يعنى تو با اين نعمتى كه همراهت هست و با اين موهبت نبوتى كه همراه تو هست ، آيا تو ديوانهاى ؟ !
وَ انَّ لَكَ لَاجْراً غَيْرَ مَمْنونٍ . مىدانيم كه « نُزِلَ الْقُرْآنُ عَلى نَحْوِ ايّاكَ اعْنى وَاسْمَعى يا جارَةُ » . تعبير « ايّاك اعنى واسمعى يا جارة » مثلى است در زبان عربى كه نظير آن در فارسى « به در بگو تا ديوار بشنود » است . قصهء آن مثل در زبان عربى اين است كه مىگويند زنى همسايهاى داشت ( شايد مثل اين موجرها و مستأجرهاى فعلى تهران كه گاهى يك ناراحتى ميان آنها وجود دارد ) ، مىخواست به او يك حرفى زده باشد ، يك كس ديگر را مخاطب قرار داده بود ، به او حرفهايى مىزد كه با آن همسايه تطبيق كند . او درست نمىفهميد . همين كه حرفهايش را زد ، گفت : « اياك اعنى واسمعى يا جارة » گوش كن ، با تو سخن مىگويم ، اگر به او مىگويم مقصودم تو هستى .
در حديث است كه قرآن نازل شده است به « ايّاك اعنى و اسمعى يا جارة » يعنى در بسيارى از موارد ، مخاطب پيغمبر است ولى مقصود و منظور و آن كسى كه بايد گوش كند پيغمبر نيست . كأ نّه به مردم مىگويد اى مردم شما گوش كنيد ؛ به او داريم مىگوييم ولى او خودش كه در كار خودش ترديد ندارد اما شما بدانيد . پس در واقع اينطور است : او به موجب نعمت پروردگارش ( يا او با اينهمه لطف و عنايت پروردگارش ) ديوانه نيست . وَ انَّ لَكَ لَأجْراً غَيْرَ مَمْنونٍ . از آنجا كه آدم ديوانه كارش عبث و بيهوده و بىپاداش است ، مىفرمايد : مطمئن باش ، براى تو ( و در واقع مخاطبْ آنها هستند : مطمئن باشيد ، براى او ) اجر و پاداش بىنهايت است ( غيرممنون يعنى غيرمحصور ) .
اجر و پاداش بىنهايت
اين خودش بهطور كلى يك حسابى است كه چطور مىشود اجر و پاداشى بىنهايت باشد و يا اجر و پاداشى محدود باشد . انسان گاهى يك عمل فردى انجام مىدهد ،