جود كند . اين ديگر بدترين صفتها در مورد مال و ثروت است .
رسول اكرم صلى الله عليه و آله در دورهء اسلام در حال طواف بودند . مردى را ديدند كه در حال طواف چنين دعا مىكند : خدايا مرا بيامرز اگرچه مىدانم كه مرا نمىآمرزى ! فرمودند : چرا خدا تو را نيامرزد ؟ عرض كرد : يا رسولاللَّه ! گناه من خيلى زياد است .
از كوهها و از زمين و از آسمان هم بيشتر است . فرمودند : آيا گناه تو از خدا هم بزرگتر است ؟ گناه تو از خدا كه ديگر بزرگتر نيست ؛ گناهت چيست ؟ گفت : يا رسولاللَّه ! من آدمى هستم كه اگر كسى سراغ من بيايد و از من يك درهم بخواهد جان من مىخواهد بيرون بيايد ؛ اگر بفهمم كسى از من چيزى مىخواهد اينچنين ناراحت مىشوم . فرمود : دور شو ، آيا نمىدانى كسى كه اينچنين باشد بوى بهشت را نمىشنود ؟ آيا اين آيهء قرآن را نشنيدهاى : « وَ مَنْ يوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَاولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحونَ » ؟
تعبير قرآن را ببينيد . شح را براى انسان به منزلهء يك دشمن تلقى كرده است .
قبلًا خوانديم : « إنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ وَ أوْلادِكُمْ عَدُوّاً لَكُمْ » برخى از همسران و فرزندان شما دشمنان شما هستند ، و بعد خداوند چنين فرمود : « إنَّما امْوالُكُمْ وَ أوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ » . در اينجا ديگر ازواج ذكر نشده است . اولاد دو بار ، ازواج يك بار و اموال هم يك بار ذكر شده است . در آيهء مورد بحث مىفرمايد : « وَ مَن يوقَ شُحَّ نَفْسِهِ » . شُح باز مربوط به مال است . هر كسى كه نگهداشته بشود از شر شح ، يعنى از اين دشمن . مىبينيم شح كه صفتى مربوط به مال است مانند يك دشمن تلقى شده است . نتيجه اين مىشود كه همانطور كه ازواج و اولاد عملًا گاهى بهصورت دشمن درمىآيد ، مال و ثروت هم گاهى بهصورت دشمن درمىآيد ولى آن كه دشمن است خودِ وجود عينى مال نيست بلكه آن صفت قائم به نفس انسان است كه نامش « شُح » است . كسانى كه از شر اين دشمن نگهداشته بشوند آنها رستگاران هستند ؛ يعنى در صورتى كه كسى از اين شر نگهداشته نشود هيچوقت رستگار نمىشود .
« إن تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً يُضاعِفْهُ لَكُمْ » اگر قرض بدهيد به خدا ، قرض نيك ، قرضالحسنه ، خدا آن را به شما رد مىكند و مضاعف هم مىكند . « وَ يَغْفِرْ لَكُمْ » و از گناهان گذشتهء شما هم مىگذرد « وَاللَّهُ شَكورٌ حَليمٌ » و خدا شكور و قدردان و حليم و بردبار است . اين تعبير را در گذشته داشتيم : « مَنْ ذَا الَّذى يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً » « 1 » . در
هامش
( 1 ) . حديد / 11 .