قرآن چنين استدلال مىكند كه شما اگر در ادعاى خودتان كه اولياءاللَّه هستيد راست مىگوييد پس مرگ را آرزو كنيد : « فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ » ؛ اگر راست مىگوييد مرگ بايد براى شما مانند يك امر آرزويى باشد . در اينجا ابتدا ترجمهء دو آيهء بعد را عرض مىكنم و بعد به توضيح استدلال قرآن مىپردازم .
قرآن در ادامه مىفرمايد : « وَ لايَتَمَنَّوْنَهُ ابَداً » ولى هرگز اينها آرزوى مرگ نخواهند داشت ، چرا ؟ « بِما قَدَّمَتْ أَيْديهِمْ » به موجب آنچه دستهايشان پيشفرستاده است . بعد مىفرمايد : « وَاللَّهُ عَليمٌ بِالظّالِمينَ » خدا به ستمكاران آگاه است . معناى « بِما قَدَّمَتْ أيْديهِمْ » اين است كه خودشان مىدانند چه پيش فرستادهاند ، يعنى مىدانند چه اعمالى مرتكب شدهاند و ضمناً مىدانند كه اگر انسان بميرد بر همان اعمال خودش وارد مىشود و آيندهاش به آنچه كه قبلًا پيش فرستاده بستگى دارد .
خودشان مىدانند و خدا هم به ستمكاران آگاه است . يك وقت است كه انسان خودش مىداند كه چه كرده است ولى مىتوان آن دستگاهى را كه مراقبت مىكند اغفال كرد ولى وقتى خدا مراقب باشد ديگر امكان اغفالكردن نيست .
بعد قرآن اشاره مىفرمايد كه نه تنها مرگ براى اينها يك امر آرزويى نيست بلكه اين كسانى كه به زعم خود اولياء اللَّه هستند و مدعى « نَحْنُ ابْناؤُ اللَّهِ وَ احِبّاؤُهُ » هستند خيلى هم از مرگ فرار مىكنند و مىترسند . به آنها بگو : چه فايدهاى از فرار ؟
اين مرگى كه شما از آن فرار مىكنيد ملاقى شما خواهد بود و يك روز با شما روبرو خواهد شد و فراركردنى نيست ( ملاقى يعنى ملاقاتكننده ، روبرو شونده ) . اين خود مرگ . اما بعد از مرگ خواهناخواه بازگردانده مىشويد به آن حقيقتى كه داناى غيب و شهادت است ؛ آن كسى كه آنچه ظاهر كردهايد مىداند و آنچه هم كه مستور و مخفى كردهايد مىداند . او در موقع حسابرسى - كه به خود شخص افهام مىشود كه چه كرده است - شما را به آنچه عمل مىكرديد خبر خواهد داد . اين ترجمهء آيات .
شبيه اين آيه كه « يا ايُّهَا الَّذينَ هادوا انْ زَعَمْتُمْ انَّكُمْ اوْلياءُ للَّهِ مِنْ دونِ النّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ انْ كُنْتُمْ صادِقينَ » آيهاى است در سورهء مباركهء بقره : « قُلْ إنْ كانَتْ لَكُمُ الدّارُ الْاخِرَةُ عِنْدَاللَّهِ خالِصَةً مِنْ دونِ النّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إنْ كُنْتُمْ صادِقينَ » « 1 » . آنها ادعاى بالاتر داشتند ، مىگفتند اساساً خدا خانهء آخرت را براى ما ساخته است ، به مردم ديگر مربوط
هامش
( 1 ) . بقره / 94 .