است كه در اين دنيا مىآيد و در اين دنياست كه بايد معرفت پيدا كند : « وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرون » باشد كه شما سپاسگزار خداى خود باشيد ، يعنى خداى خودتان را به اين وسيله بشناسيد و بعد از شناختن سپاسگزار او باشيد ؛ و هميشه گفتهايم كه سپاسگزارى يعنى هرچه كه او به شما داده است ، در همان مسيرى كه بايد ، مورد استفاده قرار بدهيد .
بعد مىفرمايد : « وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِى السَّمواتِ وَ ما فِى الْارْضِ جَميعاً مِنْهُ » . در هيچ كتابى « انسان » به اندازهاى كه در قرآن ، بزرگ است بزرگ نيست . در عصر ما فلسفههاى به اصطلاح اومانيستى زياد پيدا شده ، دم از « انسان » مىزنند ، ولى هيچ كسى به اندازه قرآن شأن انسان را بالا نبرده و درواقع انسان را آنچنان كه هست معرفى نكرده است . اينجا فرمود كه دريا را مسخر شما قرار داده ، دريا را طورى خلق كرده كه شما بتوانيد از وجود آن استفاده كنيد ؛ يك دفعه يك كاسه مىكند : هر چه در آسمانها و زمين هست مسخر شماست . شما را طورى خلق كرده و عالم را طورى خلق كرده كه شما مىتوانيد تمام عالم را در تسخير خودتان قرار بدهيد نه فقط درياها را . « مِنْه » در حالى كه همهء اينها از ناحيهء اوست ؛ يعنى او اين جور قرار داده و اين كيفيت را عنايت كرده است . « انَّ فى ذلِكَ لَاياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرونَ » در اين مطالبى كه ما گفتيم خيلى نشانهها و علامتها هست اما براى مردمى كه اهل تفكر باشند يعنى انديشههاى خودشان را به كار بيندازند ، بر علم خودشان بيفزايند ، دقت كنند ، تأمل كنند ؛ خيلى مطالب از اينها در مىيابند ؛ يعنى اينها كه ما مىگوييم ، فهرست مطالب است و اجمال مىگوييم براى اينكه شما را به راه بيندازيم ، بعد شما برويد از راه علم و فكر حقايقى در اين زمينهها به دست بياوريد .
« قُلْ لِلَّذينَ امَنوا يَغْفِروا لِلَّذينَ لايَرْجونَ ايّامَ اللَّهِ لِيَجْزِىَ قَوْماً بِما كانوا يَكْسِبونَ » .
عرض كرديم كه اين آيات در مكه نازل شده است و در مكه كفار قريش مسلمين را خيلى اذيت مىكردند و آزار مىدادند ، انواع آزارها ، آزار روحى و آزار جسمى ، و آزارهاى روحىشان شايد بدتر از آزارهاى جسمى بود . افرادى كه به حقيقتى ، به كتابى ايمان دارند ، به پيغمبر ايمان دارند و نهايت ايمان را دارند و شيفتهء پيغمبر اكرم هستند ، وقتى كه مثلًا مىديدند كفار قريش نسبت به پيغمبر اكرم يا نسبت به آيات قرآن جسارت مىكنند ، عجيب ناراحت مىشدند و مكرر مىآمدند از رسول اكرم اجازه بگيرند كه [ با آنها مقابله كنند ، ] مىگفتند به اقليت بودن ما توجه نكنيد ، ما كم
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 696
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٦٩٦