چيزى ، ميوهء خوب ، غذاى خوب ، لباس خوب براى انسان نعمت است . چيزى كه براى يك شخص صاحبدل بالاتر است ، جنبهء كرامت بودن و تفضل بودن آن است ؛ يعنى اگر شما يك شخص فوقالعاده مورد احترام و محبوبى داشته باشيد چنانچه او هديهاى براى شما بفرستد ، اينجا شما دو لذت داريد كه يكى از آن دو صد درجه بيشتر از ديگرى است : يكى اينكه اين مثلًا سيبى كه او فرستاده است سيب است مثل همهء سيبهاى ديگر ؛ ديگر اينكه مىگوييد اين سيبى است كه فلان كس فرستاده . اين ديگر لذت روحى مطلب است . اهل حقيقت نعمتهاى بهشتى را كه از خدا مىخواهند توجهشان به هديه بودن و فضل بودن آنهاست ، به تفضل بودن و كرامت بودن آنهاست ؛ يعنى از اين جهت كه احساس مىكنند آنچه كه دارند هديهء محبوبشان است ، هديهء خداست ، براى آنها هزاران درجه بيشتر لذتبخش است از خود ميوه از آن جهت كه ميوه ميوه است . اين است كه در آخر به اين نكته اشاره مىكند : « فَضْلًا مِنْ رَبِّكَ » در حالى كه اين تفضل پروردگار است ؛ و آنها اين « فَضْلًا مِنْ رَبِّكَ » را احساس مىكنند ، درك مىكنند كه اين فضل اوست ؛ استفاده كنيد كه فضل اوست .
يك جامه ، يك مداد ، يك كتاب و هر چيزى را اگر يك شخص مورد احترام و محبوب به انسان داده باشد ، اصلًا آدم به چشم ديگرى به آن نگاه مىكند ، افتخار ديگرى براى او دارد ؛ و براى آنها اين جهتش مورد نظر است نه آن جهتهاى ظاهرى و جسمانى .
« ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ » آن است رستگارى بزرگ . بعد مىفرمايد : « فَانَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرونَ . فَارْتَقِبْ انَّهُمْ مُرْتَقِبونَ » . برمىگردد به آيات اول كه « حم .
وَ اْلكِتابِ الْمُبينِ . انّا انْزَلْناهُ فى لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ . . . » بعد از همهء اين مطلبها كه گفته شد ، همانا ما قرآن را آسان كرديم به زبان تو ؛ يعنى اين را وارد كرديم به زبان تو ؛ از مقام عالى و شامخى كه فوق مقام لسان و لفظ بود ، « انّا انْزَلْناهُ فى لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ » بود [ تنزل داديم و ] ما اين را ميسّر كرديم ؛ مثل اين كه چيزى در يك مقام خيلى عالى باشد ، آن را در دسترس قرار بدهند . گفتيم از آيات قرآن استفاده مىشود كه قرآن خودش حقيقتى است در يك مقام عالى : « فى كِتابٍ مَكْنونٍ . لايَمَسُّهُ الَّا الْمُطَهَّرونَ » « 1 » ، بعد ، از مقام عالى خودش نزول پيدا كرد به قلب مبارك رسول اكرم و بعد به صورت لفظ آمد ، براى
هامش
( 1 ) . واقعه / 78 و 79 .