اينها همه فرع بر اين است كه انسان به آن نور هدايتى كه سراسر عالم را گرفته است روشن باشد ، كور و تيره و گمراه نباشد . اين معجزهها همه از همان روشنى ايمان و روشن بودن به مقصد اصلى خلقت پيدا مىشود ، لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ احْسَنَ ما عَمِلوا كه خدا به آنها پاداش بدهد به نيكوترين وجهى كه عمل كردهاند . مقصود اين است كه آن عملى كه انجام دادهاند ، به حدّ احسنى كه مىشد آن را انجام دهند ، آن طور به آنها پاداش مىدهد . اين آن عملى است كه انجام داده و خواستهاند ، وَ يَزيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ و به فضل خودش باز بر پاداش اضافه مىكند .
وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ خدا آن كه را كه بخواهد بدون حساب و بدون اندازه روزى مىدهد . روزى فقط نان و آب نيست ، همان فضل و رحمت الهى است .
خدا هر كه را كه بخواهد [ روزى بىحساب مىدهد . ] البته خواستن خداوند از روى قرعهكشى و به گزاف نيست . خدا چه كسانى را مىخواهد ؟ همانهايى كه خودش بيان كرده كه مشيّت او چگونه حكمفرماست .
دو آيهء بعد را فقط اشاره مىكنم و تفصيلش را جلسهء آينده عرض مىكنم .
سه مَثل براى عمل كافران
اين آيه راجع به عمل اهل ايمان بود . اما راجع به عمل كافران ( آنها كه مؤمن نيستند و چنين نيست كه مؤمن نيستند و قاصرند ، بلكه مؤمن نيستند و مقصّر و معاندند ) قرآن براى آنها سه مثل ذكر كرده است كه دو مثل آن در اينجا آمده است و هريك از اين سه مثل يك مطلب اساسى را بيان مىكند . گاهى مىگويد اعمال اينها در حكم تلّى از خاكستر است كه در روزى كه تندباد شديدى مىوزد ، هر ذرهء آن را يك جا مىبرد ، كه به اين مضمون آيات ديگرى هم هست ، البته نه به صورت مثال : وَ قَدِمْنا الى ما عَمِلوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثوراً « 1 » .
پس گاهى به اين صورت مىگويد كه عمل كافران ، يك چيزى هست - نه اين كه چيزى نيست - ولى يك باد مىآيد و آن را پراكنده مىكند و هر ذرهاش را به جايى مىبرد و نيست و نابود مىكند .
مثل ديگرى كه براى اعمال كافران ذكر كرده مَثل سراب است . در بيابانها و
هامش
( 1 ) . فرقان / 23 .