غيره » ها در اينجا وجود دارد ، تشريف بياوريد ! اينها كار خودش را مىكند .
مسئلهء عفاف و زنا هم از اين قبيل است . اسلام براى زنا مجازات شديد قائل است ولى در عين حال ديديد كه اسلام روى مجازات ، زياد تكيه نكرده است و لهذا طريق ثابت شدن را خيلى دشوار و مشكل قرار داده و نخواسته كه افراد بروند تجسس كنند و ببينند چه كسى زنا مىكند و چه كسى زنا نمىكند . اين كار را اسلام زشت مىداند . البته اگر زنا ثابت شد مجازات شديد برايش قائل شده است ، اما نمىخواهد جلوى زنا را از راه مجازات بگيرد و نمىخواهد مردم را تشويق به تجسس و تحقيق كند ، و اساساً اسلام با تجسس و تحقيق از گناه ، مطلقاً مخالف است ، با جاسوسى كردن براى كشف گناهان مردم مخالف است : وَ لا تَجَسَّسوا « 1 » .
پس اسلام از چه راه با پيدايش گناه مبارزه مىكند ؟ راههاى متعددى دارد .
موعظه ، امر به معروف ، نهى از منكر ، و خود تربيت كه اصلًا مردم را اين طور بايد تربيت كرد ، در جاى خود [ مؤثر ] است . يكى ديگر اين است كه اصول زندگى را بر اساسى قرار مىدهد كه موجبات غِوايت و گمراهى و موجبات تشويق و تهييج به گناه پيدا نشود . مسئلهء عفاف از همين قبيل است . در جلسات گذشته گفتيم اسلام از طرفى كوشش مىكند غريزه از طريق ازدواج مشروع اشباع شود ، با عزوبت و تجرد در حد اكثر مخالفت مىكند ( در چند آيهء بعد خواهيم خواند : وَ انْكِحُوا الْايامى مِنْكُمْ وَ الصّالِحينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ امائِكُمْ « 2 » ) و تشويق به ازدواج مىكند كه حتماً و حتماً پسر و دختر بايد ازدواج كنند ( اين مسئلهء « بايد » باشد تا در آن آيه تشريح كنم ) و به عبارت ديگر از يك طرف براى اين كه موجبات بىعفتى فراهم نشود ازدواج را تشريع كرده و با عزوبت و تجرد در هر شكلى مخالف است « 3 » ، ولى از طرف ديگر آيا
هامش
( 1 ) . حجرات / 12 .
( 2 ) . نور / 32 .
( 3 ) . اين كه اسلام ازدواج موقت را اجازه داده ، نه براى شهوترانى يك عده افرادى است كه يك زن دارند - و گاهى دو و سه و حتى چهار زن دارند - و براى تنوع دنبال ازدواج موقت مىروند كه به ثواب نائل بشويم ! نه ، براى اينها ثواب ندارد ، گناه هم دارد . در شرايطى كه زمينه براى ازدواج دائم فراهم نيست - چون ازدواج دائم شرايط سنگينى دارد - و از طرف ديگر اسلام با فحشا يعنى با ارتباط جنسىِ بدون قيد و شرط هم مخالف است ، اسلام ازدواج موقت را اجازه داده است . ازدواج موقت عبارت است از نوعى ازدواج با تعهدهايى ، منتها تعهدهاى آزاد ، يعنى تعهدها بستگى دارد به شرايطى كه طرفين با توافق به يكديگر تحميل مىكنند ، مثلًا تكليف بچه را روشن مىكنند و اين كه زن بايد حتماً عده نگه دارد . اسلام اين را اجازه داده است براى اين كه در آنجا كه ازدواج دائم ميسور نيست ، ديگر در عزوبت و تجرد به سر نبرند كه عزوبت و تجرد ، خودش خود به خود مفاسدى دارد .