اسلام كه براى نيازهاى ثابت اصول ثابتى وضع شده و براى نيازهاى متغير وضع متغيرى در نظر گرفته است مبنى بر يك سلسله راز و رمزهاست كه به طور خلاصه و اجمال در كتاب نظام حقوق زن در اسلام ، فصل « اسلام و تجدد زندگى » گفته شده است ولى من براى مثال مطلبى را ذكر مىكنم .
يك سلسله اصول در اسلام است كه واقعا اصولى ثابت و لايتغير است ، الان هم كه يكى از اين اصول را بر شما عرضه بدارند مىبينيد كه در زمان ما همان مقدار نو است كه در چهارده قرن پيش نو بوده است . ولى يك مسئله ديگر كه مربوط به همين اصل است براى شما عرض مىكنم ، بعد مىبينيد اين مسئله مثل اين كه به قرن ما تعلق ندارد ، به قرنهاى گذشته تعلق دارد .
اصل ثابتى كه به عنوان مثال ذكر مىكنم يك اصل اجتماعى است كه اسلام در رابطه جامعه اسلامى با جامعههاى ديگر توصيه كرده به قدرتمند بودن ، قدرت دفاعى داشتن در حدى كه هرگز دشمن خيال حمله را هم در مخيّله خودش راه ندهد . اين اصل در اين آيه معروف بيان شده است : وَ اعِدّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ تُرْهِبونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ « 1 » . تا حد توانايى نيرومند باشيد ، براى چه فلسفهاى ؟ براى اين كه دشمنان خدا كه همان دشمنان شما هستند از شما حساب ببرند ، خيال حملهء به شما را در دماغ خودشان راه ندهند . از طرف ديگر مىبينيم كه در سنت پيغمبر اكرم - سنت قولى ( توصيههاى پيغمبر ) و سنت عملى ( سيره و رفتار و روش پيغمبر ) - به چيزى توصيه شده است كه در فقه اسلامى آن را « سَبق و رِمايه » مىگويند ، شركت در مسابقات اسبدوانى ، مسابقات تيراندازى ، تمرين كردن و مهارت يافتن در فنون جنگى آن روز كه به وسيله تير و نيزه و شمشير و اسب و اين چيزها انجام مىشد . مىدانيم كه خود پيغمبر اكرم عملا در مراسم اسبدوانى شركت مىكرد و خودش هم سوار مىشد . با اين كه اسلام هر نوع گرو بندى را حرام مىداند ولى گرو بندى در اين زمينهها را چون زمينه تمرين سربازى دارد مجاز و مشروع مىشمارد و رسول اكرم اصحابش را به اين كار تشويق مىكرد .
حال ما اگر به اصل « اعِدّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ » توجه كنيم مىبينيم يك اصل نوِ دائم است ، در زمان خودش نو و زنده بوده ، امروز هم زنده است ، تا ابد هم هست . تا وقتى كه جامعه اسلامى باشد و در مقابل ، جامعهء غير
هامش
( 1 ) . انفال / 60 .