حالى كه يك آدم كور اگر بخواهد از يك طرف خيابان به طرف ديگر آن برود نمىتواند مگر ديگرى دستش را بگيرد .
مستبدها و استعمارگرها سالهاى زيادى از ناآگاهى و بىخبرى مردم استفاده مىكردند . مردمْ ناآگاه و بىخبر بودند ، او هر كارى دلش مىخواست مىكرد ، هر جنايتى مرتكب مىشد . اگر جنايتى در يك شهر مرتكب مىشد شهر ديگر خبردار نبود و در خود آن شهر هم يك عده متوجه مىشدند و يك عده متوجه نمىشدند .
استعمار غرب سالها بلكه قرنها كوشش مىكرد در بىخبر نگه داشتن مردم . تا مردم بىخبر بودند خيال او راحت بود . مَثَل معروف مىگويد : « دزد دشمن مؤذّن است » چرا ؟ چون تا مردم خوابند دزد مىتواند دستبرد بزند ولى وقتى كه مؤذن رفت بالاى مناره و فرياد كرد : اللَّه اكبر ، اللَّه اكبر خواب آلودهها بيدار مىشوند . وقتى بيدار شدند دزد ديگر نمىتواند دستبرد بزند . دزد در حال خواب مردم و در تاريكى مىتواند دستبرد بزند ، نه در بيدارى و نه در روشنايى .
در گذشته مردم ما از نظر اخلاقى تا حدى سلامتهايى داشتند . واقعا اين جهت را نمىشود انكار كرد كه مردم قديم از خيلى لحاظهاى اخلاقى مردم سالمى بودند ، كمتر دزدى مىكردند ، كمتر دروغ مىگفتند ، كمتر مشروبخوارى مىكردند ، كمتر فسق و فجور مىكردند ، مردمانى بودند از نظر اخلاقى سليم اما مردم اخلاقى سليم ناآگاهى بودند . در آن وقت دشمن به اخلاق مردم كارى نداشت . او از نداشتن چشم و كورىشان استفاده مىكرد ، از بىخبرى شان استفاده مىكرد . اما همه را براى هميشه نمىشود بىخبر نگه داشت . هر كارى بكنيد ، آخرش آگاهى از هر روزنهاى و از هر گوشهاى باشد پيدا مىشود .
نقش سيد جمال در آگاه كردن ملتهاى مسلمان
يك آدم آگاه هم كه در ميان مردم پيدا شود ، ميليونها نفر را آگاه مىكند . شما ببينيد يك سيد جمال در صد سال پيش پيدا شد ، يك سيد يك لا قبا ، يك سيد تك ، هيچ چيز هم نداشت ، هيچ وسيلهاى نداشت . يك طلبه چند سالى در قزوين ، مختصرى در تهران ، چهار سالى هم در نجف تحصيل كرد . سر پرشورى داشت . به فكر آگاهسازى ملل مسلمان افتاد . راه افتاد با آن مشكلاتى كه مسافرتها در آن زمان داشت . اكثر كشورهاى اسلامى را گردش كرد و از نزديك مطالعه نمود . ايران را كه