شما پاسخ نگفتهام تنها يك تكليف دارم ، اما اگر به اين دعوت پاسخ بگويم و خلافت را بپذيرم با شما آنچنان رفتار خواهم كرد كه خود مىدانم . . . » و بعد حضرت اشاره مىكند به مردمى كه بدون استحقاق پستها را اشغال كرده بودند و بدون استحقاق ثروتها را جمع آورده بودند ، و مىگويد : « تمام ثروتهايى را كه در زمان عثمان از مردم به ناحق گرفته شده است مصادره خواهم كرد اگرچه با آن ثروتها زن گرفته باشيد و آنها را مهر زنان خود قرار داده باشيد . . . » آنگاه حضرت به نكتهء بسيار عجيبى اشاره مىكند ، مىفرمايد : « انَّ فِى الْعَدْلِ سَعَةً در عدالت ظرفيت و گنجايشى است كه در چيز ديگرى نيست . » گويا در آن هنگام عدهاى از باب نصيحت به حضرت مىگفتند : اگر شما به اين صورت عمل كنيد ، عدهاى ناراضى و ناراحت مىشوند . على در جوابشان اين كلام لطيف را فرمود كه : انَّ فِى الْعَدْلِ سَعَةً اگر ظرفى باشد كه همهء گروهها و همهء افراد را در خود بگنجاند و رضايت همه را به دست آورد ، آن ظرف عدالت است . اگر كسى با عدالت راضى نشد ، ظلم او را راضى نمىكند ؛ يعنى خيال نكنيد آن كسانى كه از عدالت ناراضى مىشوند ، اگر من عدالت را كنار بگذارم و به جاى آن ظلم را انتخاب كنم آنها راضى خواهند شد . نه ، اگر من بخواهم حرص او را ارضاء كنم او حريصتر مىشود . مرز ، همان عدالت است .
اشتباه است كه مرز عدالت را به نفع كسى بشكنم تا او راضى شود .
اميرالمؤمنين صراحت به خرج داد . سياست او صريح بود . نمىخواست كارى را كه مىخواهد بكند در دلش مخفى نگه دارد و بگويد فعلا حرف صريحى نزنم تا اين مردم كه امروز آمدند و با ما بيعت كردند خيال كنند كه اين نظم موجود همانطور كه هست حفظ مىشود ، ولى بعد كه روى كار سوار شديم برنامههاى خود را اجرا مىكنيم . در نگاه على معناى اين عمل ، اغفال است . به همين جهت است كه بالصراحه اعلام مىكند : اى كسانى كه امروز با من بيعت مىكنيد ! بدانيد كه من شما را اغفال نمىكنم ، برنامهء حكومتى من چنين است .
آغاز مخالفتها
با اعلام اين برنامه ، از همان روزهاى اول ، مخالفت با حكومت على عليه السلام آغاز شد .
اولين مخالفت رسمى در شكل جنگ جمل متجلى گرديد . طلحه و زبير دو شخصيت خدمتگزار اسلام در زمان پيامبر بودند ، ولى در دورهء عثمان به دليل وضع