عنصر تهاجم و انكار وضع نامطلوب ، بذر انقلاب
پس انقلاب علاوه بر نارضايى از وضع موجود و آرزومندى وضع مطلوب ، چيز ديگرى مىخواهد و آن روحيهء پرخاشگرى و روحيهء انكار و طرد و نفى است .
ناراضى بودن به تنهايى كارى نمىسازد ، بلكه آن حالت هجوم ، شورشگرى ، قيام ، تعرض لازم است . مكتبها از اين نظر متفاوتاند . بعضى از مكتبها به پيروان خود هرگز درس تعرض و هجوم نمىدهند ، بنابراين پيروانشان ناراضى هستند اما حالت هجوم و تعرض هرگز در آنها به وجود نمىآيد . ولى بعضى از مكتبها ناراضى بودن را كافى نمىدانند و تسليم در مقابل زور و ظلم و تمكين از ظالم را بزرگترين گناه و معصيت مىدانند ، دستور تعرض و تهاجم مىدهند .
يكى از فرقها ميان اسلام و مسيحيت در همين جاست . مسيحيت هميشه دم از صلح و صفا و سازش مىزند . در اين مكتب هرگز عنصر تعرض و تهاجم كه بذر انقلاب است وجود ندارد . ولى در اسلام عنصر تعرض و تهاجم وجود دارد . آنچه كه در اسلام در يك جا به نام جهاد و در جاى ديگر به نام امر به معروف و نهى از منكر وجود دارد يعنى بذر تعرض و تهاجم در مقابل وضع نامطلوب حاكم موجود . اسلام مىگويد متعرض باش ، مهاجم باش ، قيام كن ، شورش كن و وضع نامطلوب موجود را در هم بريز تا وضع مطلوب را به وجود بياورى ، و الّا نشستن و ناراضى بودن ، از آن طرف هم آه كشيدن و آرزومند بودن [ كافى نيست ، ] با آرزو چيزى به انسان نمىدهند . از آن طرف هم مىگويد طلب و سعى و كوشش .
مىدانيد كه مخالفان اسلام قرنها از چيزى كه نقطهء قوّت اسلام است به عنوان يك نقطهء ضعف ياد مىكردند ، مىگفتند اسلام چه دينى است ! دين و جهاد ؟ ! دين و شمشير ؟ ! دين و تعرض ! ؟ دين و جنگيدن ؟ ! دين و خون ؟ ! دين هميشه بايد دم از صلح و سازش بزند در هر وضعى و دم از صبر و حرف نزدن و سكوت و سكون بزند در هر وضعى ، و بگويد اگر به طرف راست صورتت سيلى زدند طرف چپ آن را جلو بياور ، و اگر پيراهنت را دزديدند جبّهات را هم خودت تقديم كن . خيال مىكردند دين اين طور بايد بگويد . مسلّم است كه چنين دينى هرگز نمىتواند بذر انقلاب در ميان پيروان خود بپاشد . اما آن دينى كه در آن بذر نفى « 1 » و انكار و تعرض
هامش
( 1 ) . اين نفىها در واقع نفى نيست اثبات است . طرد است ، يعنى يك حالت مثبت است نه يك حالتمنفى . اسمش نفى است ولى حالت منفى نيست حالت مثبت است .