جئنا ببضاعة مزجاة فاوف لنا الكيل و تصدق علينا ان الله يجزى المتصدقين
اى عزيز و اى مهتر ! ما و خانوادهمان بدبخت شدهايم و وجه ناقابلى براى خريد گندم با خود آوردهايم . كيل تمام به ما بده و بر ما مسكينان تصدّق كن . خداوند به تصدّق كنندگان پاداش مىدهد .
يوسف تا اين وقت خودش را معرفى نكرده بود . در اين وقت خواست خودش را به آنها بشناساند :
قال هل علمتم ما فعلتم بيوسف و اخيه اذ انتم جاهلون
گفت : يادتان هست كه از روى جهالت و نادانى با يوسف و برادرش چه كرديد ؟ همين كه اين جمله را گفت كه آيا يادتان هست با يوسف و برادرش چه كرديد ، آنها يكّه خوردند :
قالوا ا انك لانت يوسف
گفتند آيا تو يوسف هستى ؟
قال انا يوسف و هذا اخى قد من الله علينا
گفت : بلى من يوسفم و اين هم برادر من است . خداوند عنايت و لطف خاص خود را شامل حال ما گردانيد .
انه من يتق و يصبر فان الله لا يضيع اجر المحسنين
« 1 » هركس كه تقوا و صبر داشته باشد ، خود نگهدارى و مقاومت داشته باشد ، خداوند پاداش نيكوكاران را ضايع نمىكند . اينكه مىبينيد ، نتيجهء تقواست ، نتيجهء پاكى و خود نگهدارى است . غلام شدم و زيردست اين و آن افتادم اما تقوا را حفظ كردم .
كارم به جايى رسيد كه متشخص ترين زنان مصر و يكى از زيباترين زنان مصر از من جوان بىاسم و رسم تقاضاى كام گرفتن كرد ولى من خودم را در پناه تقوا نگه داشتم و گفتم :
رب السجن احب الى مما يدعوننى اليه
« 2 » من زندان را بر اين لذتهاى مقرون به آلودگى ترجيح مىدهم . تقواى آن روز ، مرا امروز عزيز مصر كرد . تقوا و صبر و پاكى و نزاهت در اين جهان گم نمىشود ، آدمى را از حضيض ذلت به اوج عزت مىرساند .
انه من يتق و يصبر فان الله لا يضيع اجر المحسنين .
مثل اين است كه قرآن كريم نتيجهء داستان يوسف را در اين يك جمله خلاصه كرده است كه عاقبت از آنِ تقواست . تقوا آدمى را از مهالك و شدايد بسيارى نجات مىدهد و به اوج عزت مىرساند .
و من يتق الله يجعل له مخرجا
براى مردمان متقى كه در همه حال خود را حفظ مىكنند بن بست و شكست وجود ندارد .
وقتى كه انسان كلمات و خطابات اباعبداللَّه عليه السلام را به خاندان محترمش مىبيند
هامش
( 1 ) يوسف / 88 - 90
( 2 ) يوسف / 33