معيار انسانيت چيست ؟
اين سخنرانى در يكى از دانشگاههاى كشور ايراد شده و تاريخ آن مشخص نيست .
گرچه وقت من خيلى گرفته است و بيش از اندازهء ظرفيت و توانايىام براى خودم كارهايى درست كردهام يا شرايط بر من تحميل كرده است ، در عين حال وقتى دوستان از من تقاضاى بحثى در اينجا كردند چارهاى جز اين نديدم كه موافقت كنم ، براى اينكه نشستن و صحبت كردن و مسائل اسلامى را با شما دانشجويان عزيز در ميان گذاشتن براى من از مهمترين مسائل است .
ترجيح مىدهم كه مسألهاى را طرح كنم كه ذهن شما را برانگيزد تا دربارهء آن فكر كنيد و با يكديگر به مذاكره بپردازيم . لذا بحث من بيشتر جنبهء طرح و سؤال دارد . موضوع بحث « معيار انسانيت » است ، يعنى مىخواهيم بدانيم معيار و ميزان انسانيت چيست . اگر از نظر زيست شناسى بخواهيم معيار انسانيت را به دست بدهيم ، كار ساده و آسانى است . در زيست شناسى فقط جسم انسان مطرح است . در آنجا بحث مىكنند كه انسان در ميان ردههاى مختلف حيوانات در چه ردهاى است .
مثلًا پستاندار است و . . . بالاخره يك نوع از انواع جانداران را « انسان » مىنامند در مقابل انواع ديگر جانداران نظير پرندگان ، خزندگان ، چارپايان ، حشرات و غيره . با مقياس زيست شناسى ، همهء افراد بشر كه بر روى زمين هستند ، با دو پا راه مىروند ، پهن ناخن هستند و حرف مىزنند ، انسانند ، و با اين معيار هيچ تفاوتى ميان انسانها