مكتب محبت
مكتب ديگر - كه بيشتر در هند و تا اندازهاى در بين مسيحيان تبليغ شده است - مكتب محبت است . البته مسيحيان مكتب خود را مكتب محبت مىنامند ولى - چنان كه عرض كرديم - در مكتب محبت به جايى رفتهاند كه مكتب آنها را بايد مكتب ضعف ناميد ؛ يعنى مكتب ضعف ستايى است ، نه مكتب محبت . ولى مكتب هنديها را مىشود مكتب محبت ناميد . مكتب محبت چيست ؟ .
مكتب محبت كمال انسان را مساوى با خدمت به خلق و محبت كردن به مردم مىداند ، يعنى درست نقطهء مقابل مكتب نيچه . هرچه را كه نيچه نفى مىكرد ، اينها [ اثبات و توصيه مىكنند . ] مىگويند : اساساً انسان كامل يعنى انسانى كه خيرش به خلق خدا برسد ؛ انسانيت يعنى خير رساندن به خلق . الآن هم در مكتبهاى فرنگى - گو اينكه چنان كه عرض كردم خود فرنگيها عملًا به اين حرف پايبند نيستند - وقتى مىگويند انسانيت و انسان گرايى ، مقصودشان همين خدمت به مردم و محبت به مردم است . مجلات و جرايد ما هم وقتى مىگويند فلان چيز انسانى است يا انسانى نيست ، جز اين قصد نمىكنند « 1 » . وقتى مىگويند فلان چيز انسانى است ، يعنى از نظر خلق خدا خيرخواهانه است ، و « انسانى نيست » يعنى به نفع مردم نيست .
بنابراين از نظر اينها انسانيت جز خدمت به مردم و خلق خدا چيز ديگرى نيست .
هامش
( 1 ) حال برحسب قصد آنها مىگويم ، اما به اينكه اينها هم در عمل جور ديگرى هستند كارى ندارم .