هشت درصد سود سهام را تضمين مىكند به اين معنى كه در هر حال هشت درصد سود هر سهمى را مىپردازد . آيا چنين معاملهاى ربوى تلقى نمىشود ؟ و دريافت اين سود بدون احتمال زيان جايز است يا نه ؟ .
اين به ربا مربوط نيست ؛ يعنى اگر هم اشكال داشته باشد ، اشكالش ربا نيست .
اين معنايش اين است كه شما سهامى از يك شركت را خريدهايد ؛ يك [ شخص ] سومى - كه ممكن است صاحب سهام باشد و ممكن است بيگانهاى باشد - متعهد مىشود كه اگر اين معامله سود نكرد ، اين مقدار به شما بدهد . اين ، شرطِ يكطرفه است . اگر دو طرفه مىبود ، قمار بود ؛ يعنى اگر شما مىآمديد با بانك شرط بندى مىكرديد كه اگر سود كرد او هشت درصد به شما بدهد و اگر ضرر كرد شما به او بدهيد ، اين يك نوع قمار مىشد . ولى در اينجا يك تعهد يك طرفى است . شخصى متعهد مىشود كه اگر فلان چيز صورت نگرفت اين مقدار به شما بدهد . اين مانعى ندارد و در واقع يك نوع بيمه است .
- بانك اينقدر مطمئن است كه . . .
چون مطمئن است اين كار را مىكند و مىداند كه در اين قضيه ضرر نمىكند و هر كسى كه تعهد مىكند اينطور است . معمولًا هركسى كه تعهد مىكند - تعهدى كه در مقابلش چيزى دريافت نمىكند - براى اين است كه مطمئن است . مثلًا شما حاضر نيستيد خانهتان را به فلان كس بفروشيد يا حاضر نيستيد فلان زمين را بخريد و هراس داريد . من مىخواهم شما را به اين كار تشويق بكنم ؛ مىآيم مىگويم من متعهدم كه اگر تو از اين معامله ضرر كردى ، اين قدر به تو بپردازم . اين براى اين است كه شما به اين معامله تشويق بشويد .
از مجموع بحثهايى كه در اين جلسات ايراد شد ، يك مطلب خيلى واضح و روشن شد و آن اينكه وجود يك صندوق قرض الحسنه در جامعه به هر حال از نظر اسلامى لازم و ضرورى است و حتى در بسيارى از روايات تأكيد شده است كه اساساً فلسفهء حرمت ربا اين است كه جلو قرض الحسنهها گرفته نشود . اين به هرحال امرى است ضرورى .
و ضمن بحثهايى كه كرديم - و البته بياناتى كه آقايان كردند ، خيلى براى من كمك بود و من خيلى در اين جلسه استفاده كردم - معلوم شد كه راه بانك لاربوى
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 347
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٤٧