اين نجنگيد .
راجع به مفاد اين آيه سؤالاتى است كه جوابش را بايد با كمك آيات ديگر قرآن در مورد جهاد پيدا كنيم .
1 . جنگ با اهل كتاب مطلق است يا مقيد ؟
نخستين سؤال مربوط به اين آيه اين مطلب است كه اينجا كه مىگويد : قاتِلُوا الَّذينَ لا يُؤْمِنونَ بِاللَّهِ مقصود چيست ؟ آيا مقصود اين است كه ابتدائاً با آنها بجنگيد يا در وقتى كه از ناحيهء آنها تجاوزى بروز كرد آنوقت بجنگيد ؟ و به اصطلاح اصوليين اين آيه مطلق است ، آيا آيات ديگرى داريم كه آن آيات مقيد باشند و لازم باشد كه مطلق را بر مقيد حمل كنيم يا نه ؟
قاعدهء مطلق و مقيد
اين اصطلاح را بايد براى شما توضيح بدهم كه اگر توضيح ندهم به مفهوم آيات كاملًا آشنا نمىشويم . يك فرمان و يك قانون ( ولو قوانين بشرى از طرف يك آمر بشرى ) ممكن است در يك جا مطلق بيان شود ولى در جاى ديگر همين فرمان و همين قانون مقيد بيان بشود و ما مىدانيم كه صادر كنندهء اين فرمان يا جاعل اين قانون از هر دو يك مقصود دارد . حالا آيا بايد آن مطلق را بگيريم و بعد بگوييم اين مقيد كه ذكر شده به يك علت خاصى بوده است يا اينكه آن مطلق را حمل بر اين مقيد بكنيم يعنى مقيد را بگيريم ؟ .
مثال خيلى سادهاى عرض مىكنم : يك صاحب فرمانى كه شما فرمان او را محترم مىشماريد اگر يك فرمان را در دو وقت با دو تعبير ذكر كرد ، در يك تعبير به شما گفت فلانى را احترام كن ، اين مطلق است يعنى هيچ قيدى ذكر نشده ، گفته فلانى را احترام كن . بار ديگر همان صاحب فرمان همان فرمان را به اين شكل به شما مىگويد : اگر فلانى چنين كارى كرد مثلًا اگر در جلسهء ما شركت كرد احترامش كن .
اينجا يك « اگر » ذكر مىكند ، بهطور مطلق نمىگويد احترام كن ، مىگويد اگر چنين كرد احترام كن . تعبير اول مطلق است ، بهطور مطلق گفته احترام كن . معنايش اين است كه چه در اين جلسه شركت كند و چه از شركت در اين جلسه امتناع ورزد من بايد احترامش كنم . اما اگر تعبير دوم را بگيريم معنايش اين است كه اگر به اين