پاسخ آنچه در بحث توصيههاى اخلاقى آمده و ما از مجموع ادلّه استنباط كردهايم ، حريم و عدم اختلاط است نه پرده نشينى ، وَ بَيْنَهُما بَوْنٌ بَعيدٌ . .
* * * . صفحهء 383 .
تاريخچهء حجاب :
* آيا در ميان ملل ديگر قبل از اسلام حجاب بوده است ؟ .
* وضع حجاب در جاهليت عرب .
* حجاب در قوم يهود .
* حجاب در ايران باستان .
* حجاب در هند .
اين بخش متضمّن فائدهاى نيست . سخنان نادرستى در آن از چند مورّخ نقل شده است و بعد اشاره شده كه نادرست است . اين سخن ايجاد شبهه براى عوام مىكند و بحث در آنها براى كسانى كه نوشتههاى راسل و ويل دورانت و نظاير آنها را نخواندهاند مفيد نيست و شايد مضر هم باشد . اين گونه بحثها فقط به درد همان كسانى مىخورد كه قبلًا به شبههها برخورد كردهاند يا در معرض برخورد به آنها مىباشند ، مانند همان انجمن مهندسين ، ولهذا نشر آنها براى عموم غلط است .
پاسخ ايراد وارد نيست . تنها امثال ما هستيم كه براى اينكه زحمت يك تكليف متوجه ما نشود سر خود را زير برف كردهايم كه جايى را نبينيم . اين سخنان هر روز در صدها هزار نسخه در مجلّات و جرايد به صورت زنندهاى نقل مىشود ( علاوه بر خود آن كتابها ) . خواجه حافظ هم آنها به گوشش خورده است . يك عده افراد خاص كه اوضاع به هر طرف مىچرخد تغييرى در آنها پيدا نمىشود نمىتوانند ملاك واقع شوند .
* * * . صفحهء 385 .
اطلاع من از جنبهء تاريخى كامل نيست . اطلاع تاريخى ما آنگاه كامل است كه بتوانيم دربارهء همهء مللى كه قبل از اسلام بودهاند اظهارنظر كنيم . قدر مسلّم اين است كه
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 570
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٥٧٠