اين شرط كه تو هشت سال براى من كار كنى و اگر دل خودت خواست دو سال ديگر هم اضافه كن ، ده سال براى من كار كن . موسى قبول كرد و به اين ترتيب موسى داماد شعيب شد . اينچنين رسمى در آن زمان بوده و ريشهء اين رسم دو چيز است : اول نبودن ثروت . خدمتى كه داماد به زن يا پدر زن مىتوانسته بكند غالباً منحصر به اين بوده كه براى آنها كار كند . ديگر رسم جهاز دادن . جامعه شناسان معتقدند كه رسم جهاز دادن به دختر از طرف پدر ، يكى از رسوم و سنن كهن است . پدر براى اينكه بتواند جهاز براى دختر خود فراهم كند داماد را اجير خود مىكرد و يا از او پولى دريافت مىكرد . عملًا آنچه پدر از داماد مىگرفت به نفع دختر و براى دختر بوده است .
به هر حال در اسلام اين آيين منسوخ شد و پدر زن حق ندارد مهر را مال خود بداند ، هرچند هدف و منظورش اين باشد كه آن را صرف و خرج دختر كند . اين خود دختر است كه اختيار آن مال را دارد كه به هر نحو بخواهد مصرف كند . در روايات اسلامى تصريح شده كه اين گونه مهر قرار دادن در دورهء اسلاميه روا نيست .
در زمان جاهليت رسوم ديگرى نيز بود كه عملًا موجب محروم بودن زن از مهر مىشد . يكى از آنها رسم ارث زوجيت بود . اگر كسى مىمرد وارثان او از قبيل فرزندان و برادران همان طورى كه ثروت او را به ارث مىبردند ، همسرى زن او را نيز به ارث مىبردند . پس از مردن شخص ، پسر يا برادر ميت حق همسرى ميت را باقى مىپنداشت و خود را مختار مىدانست كه زن او را به ديگرى تزويج كند و مهر را خودش بگيرد و يا او را بدون مهر جديدى و به موجب همان مهرى كه ميت قبلًا پرداخته زن خود قرار دهد .
قرآن كريم رسم ارث زوجيت را منسوخ كرد ، فرمود : «
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً
» « 1 » اى مردمى كه به پيغمبر و قرآن ايمان داريد ، بايد بدانيد كه براى شما روا نيست كه زنان مورثان خود را به ارث ببريد در حالى كه خود آن زنان ميل ندارند كه همسر شما باشند .
قرآن كريم در آيهء ديگر بهطور كلى ازدواج با زن پدر را قدغن كرد هرچند به صورت ارث نباشد و بخواهند آزادانه با هم ازدواج كنند . فرمود : «
وَ لا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ
هامش
( 1 ) . نساء / 19 .