از اين جمله اين معنى استفاده نمىشود .
صفحهء 205 :
امام سه پيشنهاد داد « 1 » كه اگر هر يك از آنها اجرا مىشد بدون ترديد حافظ صلح بود .
اين سه پيشنهاد چه بود ؟ ظاهراً يكى تسليم بلاشرط است كه مؤلف خجالت مىكشد اسم ببرد .
صفحهء 208 :
اگر در مرحلهء سوم قيام امام ، قرارداد صلحى چنان كه دلخواه آن حضرت بود امضا مىشد چند نتيجهء پرارزش داشت :
1 . وجود مقدس امام آن ذخيرهء بزرگ الهى و رئيس خانوادهء رسالت با آن وضع وحشتناك و دلخراش كشته نمىشد و چنين ضربت جبرانناپذيرى به اسلام وارد نمىگشت و ملت مسلمان از چنين رهبر عظيمى محروم نمىماند .
در زمان حيات هم امام عملًا محروم و ممنوع بودند .
صفحهء 209 :
2 . اگر چه مرگ يزيد قبلًا پيشبينى نمىشد ولى از آثار قهرى صلح اين بود كه : پس از سه سال كه يزيد مُرد ، پسرش معاوية بن يزيد از خلافت كنارهگيرى كرد و وضع بنى اميه به قدرى پريشان شد كه مروان حكم تصميم گرفت با عبد اللّه زبير بيعت كند .
همهء اينها از آثار شهادت بود نه قطع نظر از شهادت .
هامش
( 1 ) [ در مذاكره با عمر سعد . ]