حماسهء حسينى
1 . براى اينكه مفهوم كلمهء بالا روشن شود لازم است كلمهء « حماسه » را تفسير و معنى كنيم . در نهاية ابن اثير ، ج 1 مىگويد :
« الْحُمْسُ جَمْعُ الْاحْمَسِ وَ هُمْ قُرَيْشٌ وَ مَنْ وَلَدَتْ قُرَيْشٌ ، وَ كِنانَةُ ، وَ جَديلَةُ قَيْسٍ .
سُمُّوا حُمْساً لِأَنَّهُمْ تَحَمَّسوا فى دينِهِمْ أىْ تَشَدَّدوا . وَ الْحِماسَةُ الشَّجاعَةُ ، كانوا يَقِفونَ بِمُزْدَلِفَةَ وَ لا يَقِفونَ بِعَرَفَةَ ، وَ يَقولونَ : نَحْنُ أَهْلُ اللَّهِ فَلا نَخْرُجُ مِنَ الْحَرَمِ وَ كانوا لا يَدْخُلونَ الْبُيوتَ مِنْ أبْوابِها وَ هُمْ مُحْرِمونَ . » « 1 » .
قاموس مىگويد : « حَمِسَ - كَفَرِحَ : اشْتَدَّ وَ صَلُبَ فِى الدّينِ وَ الْقِتالِ فَهُوَ حَمِسٌ وَ أحْمَسُ . . . » « 2 » .
هامش
( 1 ) . [ حُمْس جمع احْمَس است و آنان طايفهء قريش و اولاد آنان و طايفه كِنانه و جَديلهء قيس هستند . آنان حُمس نام گرفتهاند زيرا در دين خود تَحَمّس يعنى شدت و استوارى داشتند . و حماسه ، شجاعت است . عادتشان اين بود كه در مزدلفه وقوف مىكردند و در عرفه نمىكردند ، و مىگفتند : ما اهل خداييم بنابراين از حرم بيرون نمىشويم . و نيز در حال احرام از در وارد خانههاشان نمىشدند . ]
( 2 ) . [ حَمِسَ بر وزن فَرِحَ يعنى در دين و كارزار ، سخت و محكم است ، و اسم از اين فعل ، حَمِس وَ احْمَس است . ]