مبارزهء عملى و نهى از منكر .
28 . معنى تحريف : راغب در مفردات مىگويد :
« حَرْفُ الشَّىْء طَرَفُهُ . . . وَ تَحْريفُ الشَّىْء امالَتُهُ كَتَحْريفِ الْقَلَمِ . وَ تَحْريفُ الْكَلامِ انْ تَجْعَلَهُ عَلى حَرْفٍ مِنَ الْاحْتِمالِ يُمْكِنُ عَلَى الْوَجْهَيْنِ . قال عَزَّ وَ جَلَّ :
يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ *
. . . وَ
مِنْ بَعْدِ مَواضِعِهِ . . . »
« 1 » .
در تفسير امام فخر رازى جلد 3 صفحهء 134 ذيل آيهء 75 از سورهء بقره مىگويد :
« قالَ القَفّالُ : التَّحْريفُ : التَّغييرُ وَ التَّبْديلُ ، وَ أصْلُهُ مِنَ الْانْحِرافِ عَنِ الشَّىْء وَ التَّحْريفِ عَنْهُ ، قالَ تَعالى :
إِلَّا مُتَحَرِّفاً لِقِتالٍ أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلى فِئَةٍ
. وَ التَّحْريفُ هُوَ إمالَةُ الشَّىْء عَنْ حَقِّهِ . يُقالُ : قَلَمٌ مُحَرَّفٌ إذا كانَ رَأْسُهُ قَطُّ مائِلًا غَيْرَ مُسْتَقيمٍ . قالَ القاضى : إنَّ التَّحْريفَ إمّا أنْ يَكونَ فِى اللَّفظِ أوْ فِى الْمَعْنى . وَ حَمْلُ التَّحْريفِ عَلى تَغْييرِ اللَّفْظِ أوْلى مِنْ حَمْلِهِ عَلى تَغْييرِ الْمَعْنى . . . » « 2 » .
تحريف لفظى به اين است كه مثلًا لفظى كم يا زياد مىكنند و يا كلمه يا جملهاى را پس و پيش كنند و به هر حال معنى را كم يا زياد [ كنند ] يا تغيير دهند . خطر بزرگ در تحريفاتِ مغيّر معنى است .
اين گونه تحريفات در كتب و نوشتهها زياد است حتى در متن اشعار خصوصاً آنجا كه به اصطلاحْ مصحّح « شدرسنا » مىكند .
مولوى در يكى از اشعار خود گفته است :
هامش
( 1 ) . [ حرفِ يك چيز طرف و كنار آن است . . . و تحريف يك چيز كج كردن آن است مانند كج كردن و مايل ساختن قلم . و تحريف سخن آن است كه آن را بر يكى از دو طرف احتمال حمل كنى درحالىكه امكان هر دو معنى را دارد . خداى عزّ و جلّ فرموده : سخن را از جاى خود تحريف مىكنند . . . . ]
( 2 ) . [ قفّال گفته : تحريف ، تغيير دادن و عوض كردن است ، و ريشهء آن از منحرف شدن از چيزى است . خداى متعال فرموده : جز اينكه بخواهد براى جنگ جا عوض كند يا در گروهى جاى گيرد . و تحريف ، كج كردن و مايل ساختن چيزى از محل شايستهء آن است . گفته مىشود : قَلَمٌ مُحَرَّفٌ ، يعنى قلمى كه سرش كج شده است . قاضى گفته : تحريف گاه در لفظ است و گاه در معنى . و تحريف را تغيير در لفظ بگيريم بهتر است از تغيير در معنى . . . . ]