شايد اگر حادثهء كربلا نبود به اندازهء مُلك بنى العباس دوام پيدا مىكرد ) . . .
پاداش سيد الشهداء در دنيا و فلسفهء تعظيم عاشورا
ص 224 : و تسديد العطف الانسانى منا فرض من اقدس الفروض على الناظرين فى سير الغابرين « 1 » ( فلسفهء عزادارى سيد الشهداء و پاداشى كه بايد تاريخ بدهد ) لأن العطف الانسانى هو كل مايملك التاريخ من جزاءٍ و هو الثروة الوحيدة التى يحتفظ بها الخلود « 2 » ( فلسفهء تذكر سيد الشهداء از يك جنبه مربوط به ماست كه از يك سرچشمهء فيض استفاده مىكنيم ، از طرف ديگر تقديرى از شهدا و شهادت است ، و از طرف ديگر يك فريضهء تاريخى و يك وظيفهء اجتماعى در برابر اجتماع است ) . . .
منفعت فردى عامل تنازع و تضارب و قبض و استخدام اجتماع است ، و حس منفعت عمومى و به عبارت ديگر اصول عالى اخلاقى انسانى عامل حفظ و تعاون و افاضه و اعانه است . پس اصحاب خير عموم ، خُدّام واقعى اصول و نواميس اجتماعند و از همين جهت است كه اجتماع از آنها تقدير مىكند .
هامش
( 1 ) . [ و اقامه و تحريك عواطف انسانى از سوى ما يكى از مقدس ترين واجباتى است كه بر ناظران در سيرهء گذشتگان واجب گشته است . ]
( 2 ) . [ زيرا عواطف انسانى تمام پاداشى است كه تاريخ مىتواند به كسى بدهد ، و آن تنها ثروتى است كه جاودانگى با آن محفوظ مىماند . ]