اركان تعليمات اسلامى است ؛ يكى از اركانى است كه به نصّ صريح متون اسلامى و گفتهء پيغمبر اكرم اگر از بين برود تمام تعليمات اسلامى از بين رفته است . اگر اين اصل منسوخ شود ، جامعهء اسلامى به صورتى كه بايد وجود داشته باشد هرگز وجود نخواهد داشت . كارنامهء ما در اين باب چگونه كارنامهاى است ؟ متأسفانه كارنامهء ما مسلمين در اين زمينه درخشان نيست . از آن نظر كارنامهء درخشانى نيست كه اولًا ما آن حساسيتى را كه اسلام در اين زمينه دارد نداريم ، يعنى آن اهميتى را كه اسلام به اين موضوع داده است درك نكردهايم و ثانياً در حدودى هم كه به حساب و خيال خودمان به اهميت اين موضوع پى بردهايم ، واجد شرايط آن نبودهايم .
تعبير رسول خدا صلى الله عليه و آله
توضيح اينكه پيغمبر اكرم موضوع امر به معروف و نهى از منكر را با تعبير ديگرى بيان كرده است آنجا كه فرمود : « كُلُّكُمْ راعٍ وَ كُلُّكُمْ مَسْئولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ » « 1 » تمام افراد شما مسلمانان به منزلهء حافظ و نگهبان و شبان ديگران هستيد و تمام شما نسبت به تمام خودتان مسئوليد . تعبيرى از اين بالاتر نمىتوان كرد ، يعنى ايجاد نوعى تعهد و مسئوليت مشترك ميان افراد مسلمان براى حفظ و نگهدارى جامعهء اسلامى بر مبناى تعليمات اسلامى . چنين وظيفهء سنگينى اولًا آگاهى و اطلاع زياد مىخواهد ، يعنى هر فرد يا اجتماع ناآگاهى نمىتواند اين وظيفه را به خوبى انجام دهد ، و ثانياً قدرت و امكان مىطلبد . انجام دادن چنين مسئوليت بزرگ و چنين تكليف بسيار بزرگى احتياج به قدرت و نيرو دارد ، و ما قدرت و نيروى لازم را براى اين موضوع كسب نكردهايم . نيرو را بالقوّه داريم ولى اين نيرو را جمع نمىكنيم . آمار دقيق و صحيح نشان مىدهد كه جمعيت مسلمانان در حدود هفتصد ميليون نفر است « 2 » . چطور مىتوان گفت هفتصد ميليون نفر نمىتوانند به صورت يك قدرت بزرگ در دنيا باشند ؟ ! اگر چنين جمعيتى در فكر تشكل باشد ، در فكر اين باشد كه به دنبال هدفها و منويّات اسلامى برود ، همبستگى اسلامى خودش را محكم كند ، همدردى اسلامى خودش را تقويت كند ، ارتباطات اسلامى خودش را برقرار كند ، امكان ندارد كه دنيا بتواند او را به
هامش
( 1 ) . جامع الصغير سيوطى ، ص 95 .
( 2 ) . [ مطابق آمار آن زمان ، يعنى حدود سال 1348 هجرى شمسى . ]