مىگويند « ماركسيسم فلسفهء عمل است » يك معنايش همين است كه بيان شد - و خيلى هم در نوشتههايشان روى آن تكيه مىكنند - كه ماركسيسم دانش مبارزه است ( انحراف منافقين هم از همين جا شروع شد ، مىگفتند ما از دانش آنها در مورد مبارزه استفاده مىكنيم و كارى به مبانى آنها نداريم ، و رفته رفته به سوى آنها كشيده شدند تا اينكه يكسره از اسلام جدا شدند ) . يك معناى ديگر اين سخن كه « ماركسيسم فلسفهء عمل است » اين است كه : شناخت از نظر ماركسيسم از راه عمل پيدا مىشود ، بايد عمل كرد تا شناخت ، بايد تغيير داد جامعه را و دگرگون كرد جامعه را تا شناخت ، و باز در پرتو شناخت دو مرتبه جامعه را ساخت و ساختنش هم دگرگون كردن است . بنابراين وقتى مىگوييم ماركسيسم يك فلسفهء عمل است ، يعنى از نظر شناخت ، يك فلسفهء عمل است ؛ به عبارت ديگر ماركسيسم شناخت از راه عمل و براى عمل است . اينجاست كه يك مغالطه عجيبى پيش مىآيد و يك جوان كه مورد تبليغ قرار مىگيرد با شعبدهء عجيبى روبرو مىشود ، به او مىگويند :
شناخت فقط از راه عمل حاصل مىشود و با كنار ايستادن شناخت امكان ندارد .
بعد مىگويند : شخص يا ماركسيست است يا نيست ، اگر ماركسيست باشى و در عمل ماركسيست باشى قهراً شناخت هم پيدا مىكنى و وقتى شناخت پيدا كردى ماركسيست هم هستى و اگر وارد عمل نشدى قهراً ماركسيست نيستى . اين حرف معنايش اين است كه : اگر ماركسيست باشى ماركسيسم را هم مىشناسى ، و اگر ماركسيست نباشى ماركسيسم را نمىشناسى . ماركسيست بودن تنها به التزام عملى نيست ، بلكه ماركسيست بودن به ورود عملى در جامعه و عمل است ، آن هم با گروه روشنفكر . اينجاست كه ايمان و عمل در ماركسيسم يكى مىشود ، نه توأم يا ملازم ؛ و اين چه جادوى عجيبى هم هست ! زيرا هر كس مىخواهد ماركسيسم را بشناسد ، به او مىگويند تا ماركسيست نشوى نمىتوانى ماركسيسم را بشناسى ، و هر كس هم كه ماركسيست نباشد و انتقادى بكند ، مىگويند : چون ماركسيست نيست ماركسيسم را نمىشناسد . مىگويند انسان در عمل تكامل پيدا مىكند و شناخت انسان در عمل كامل مىشود ؛ يك بچهء بىسواد را وارد عمل كنيد او موفق به شناخت مىشود ، ولى در
هامش
است [ قهراً مبارزه را در بر دارد ] و نه تنها دستور مبارزه مىدهد ، طرز مبارزه را هم روشن مىكند ؛ [ و اين مسألهء دعوت به مبارزه است كه با جبر تاريخ جور درنمىآيد ] .