تقدم فعل بر قوه
جلسهء هفدهم
بسم اللَّه الرحمن الرحيم .
فى أن الفعل مقدم على القوة .
« إن الفصول الماضيه أوهمت أنّ القوة . . . » « 1 » .
اين بحث با اينكه به عنوان فصلى مستقل آورده شده است ، دنبالهء بحث گذشته است .
ما در بحث گذشته گفتيم كه « كل حادث مسبوق بقوة و مادة تحملها » . قبل از هر حادثى قوهء آن و نيز مادهاى كه حامل آن قوه است وجود دارد . پس ما در واقع تقدم قوه را بر فعليت اثبات كرديم كه ضمناً اثبات تقدم ماده بر صورت هم بود ، چون وقتى فعليتِ آينده را نسبت به امكان مىسنجيم مىگوييم فعليت ، و وقتى نسبت به ماده مىسنجيم مىگوييم « صورت » . پس ، از بحث گذشته چنين نتيجه گرفته شد كه قوه بر فعليت ، و نيز ماده بر صورت تقدم دارد . حال سؤال اين است كه آيا مطلب از اين قرار است كه هميشه و از هر لحاظ ماده مقدم بر صورت است و قوه مقدم بر فعليت ؟
البته مرحوم آخوند بحث را تحت عنوان تقدم صورت بر ماده طرح نكرده است بلكه .
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، مرحلهء 7 ، فصل 17 ، ص 56 .