تسبيح را بردارد ، اگر از روى شعور و آگاهى باشد و انتخاب كند ، در همان بار اول دستش را روى همان شمارهء 1 مىگذارد . ولى اگر شعور و آگاهى نداشته باشد و يا كور باشد ، آن وقت نسبتش با همهء اين صد تا علىالسويه است و دستش را ممكن است روى هر يك از آن صد شماره بگذارد . احتمال انتخاب شمارهء 1 يك احتمال است از صد احتمال . احتمال آن ضعيف است ، ولى البته احتمالش هست . بعد از انتخاب 1 ، براى بار دوم دست مىبرد كه شمارهء 2 را بردارد . در ميان 99 دانه يك احتمال از 99 احتمال هست كه دانهء 2 را بردارد . حال اگر بخواهد 2 پشت سر 1 برداشته شود ، احتمال آن به صورت يك نودونهم از يك صدم در مىآيد ؛ يعنى يك نه هزار و نهصدم احتمال دارد كه 1 و 2 پشت سر هم قرار بگيرند . اگر باز به همين ترتيب جلو برود و بخواهد سومين شماره را بردارد ، احتمال آن يك نودوهشتم ضرب در يك نههزار و نهصدم مىشود . اگر بخواهد چهارمين شماره را بردارد احتمال آن حاصل ضرب قبلى ضرب در يك نود و هفتم مىباشد . به همين ترتيب كه جلو برويم احتمالات به شكلى درمىآيد كه مخرج كسر آنقدر زياد مىشود و احتمال آنقدر ضعيف مىگردد كه ذهن انسان تحقق آن احتمال را ديگر قبول نمىكند .
خيلى چيزها داريم كه نمىتوانيم برهان رياضى بر نبودن آن اقامه كنيم ولى ذهن هم احتمال بودنش را نمىتواند قبول كند . مثلا كسى نمىتواند قبول كند كه يك شخصى كه اصلا سواد و معلومات ندارد و قصد هم نكرده ، نامهاى يا كتابى بنويسد .
يك آدم بىسواد كه مىتواند قلم به دست بگيرد و خط بكشد ، يك خط راست بكشد و بشود « الف » ، يك نيم دايره بكشد و اول آن را كمى گرد كند بشود « واو » ، يك الف خميده بكشد و بشود « دال » ، يك چنين كارى از يك آدم بىسواد بر مىآيد ؛ آيا مىتوانيم بگوييم كه يك چنين شخصى همين جور كوركورانه خط كشيد و بعد يك نامهاى در آمده كه از اول تا آخر نامه همه داراى معنى و مقصد است ؟ اول احوالپرسى كرده ، بعد اسم بچههاى خودش را برده و بعد شرح حال خودش را گفته است . احتمال تحقق چنين چيزى يك احتمالى است كه ديگر هيچ عقلى آن را نمىپذيرد .
اين در وقتى [ است ] كه فقط يك بار بخواهد صورت بگيرد ؛ يعنى اگر هر كدام از اين صد دانه تسبيح را يك بار بتواند بردارد و بعد از صد بار برداشتن رشتهء تسبيح درست شود و به همان ترتيبى كه مطلوب بوده از 1 تا 100 ترتيب شود ، احتمال آن
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 481
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٨١