فصل اول : در صفت فاعلى مبدأ اوّل
كيفيت صدور اشياء از واجبالوجود
مقدمه
اين بحث از مقالهء تاسعه در بارهء افعال واجبالوجود است و در واقع در بارهء كيفيت صدور اشياء از واجبالوجود مىباشد . مقالهء هشتم در اثبات ذات و صفات بود و مقالهء نهم در افعال و صدور اشياء است .
در اين فصل شيخ اول به ذكر مقدمهاى مىپردازد كه تقريباً اشاره به مطالبى است كه در گذشته گفته شد . به نظر مىرسد كه از آن جهت اينها را تكرار مىكند كه مقدمهاى بر بحثهاى آينده باشد ، و مخصوصاً همهء تأكيد و تكرار در اول فصل روى مسألهء بساطت واجبالوجود يعنى مسألهء عدم تركّب مىباشد .
بعد از آن وارد مطلبى مىشود كه هم در « طبيعيات » بدان پرداختهاند وهم در « الهيات » قبلًا به آن اشاره شده است . آنچه در « طبيعيات » گفته شده است همان مسألهء اثبات محرك اول است . شايد قبلًا گفته باشيم كه ارسطو واجبالوجود را از راه محرك اول اثبات كرده است و در « طبيعيات » هم متعرض اين مطلب شده است .
ولى بعدها امثال بوعلى اين بحث را در « الهيات » آوردهاند . البته اثبات آن در « طبيعيات » را در جاى خود صحيح دانستهاند ، ولى در « الهيات » هم بحث اثبات واجب را مستقلًا آوردهاند و از راه وجوب و امكان وارد شدهاند ، همان راهى كه قبلًا خوانديم .