غرر اوّل : در تعريف و تقسيم
مبحث « علّت و معلول » هفتمين فريده از اوّلين مقصد از بخش « فلسفهء » كتاب شرح منظومهء سبزوارى را تشكيل مىدهد . به طور كلّى آنچه كه در اين مبحث بيان گرديده يا بعضى تعريفات است يا بيان اقسام علّت و معلول و يا احكام آنها ، كه البته بيشتر تقسيمات و نيز بيشتر احكام مربوط به علّت است نه معلول ، و احكامى كه در اينجا ذكر مىشود گاهى احكامى است كه ميان همهء اقسام علّت مشترك است و گاهى اختصاص دارد به يك قسم معيّن از علّت ، مثلًا از مختصّات علّت فاعلى و يا علّت صورى است و يا مثلًا از مختصّات علّت جسمانى است ؛ و ضمنا به بعضى از مسائل كه مربوط به الهيّات بالمعنى الاخص و يا مسائل نفس است و متناسب با اين مبحث است اشاره شده است ، مثل اينكه بعد از ذكر يك نوع خاص از تقسيم علّت گفته شده است آيا لايق به مقام مقدّس واجب الوجود كداميك از اينهاست و آيا در نفس انسان جميع علّتها وجود دارد يا وجود ندارد .
اينهاست مجموع مسائلى كه در اين مبحث از كتاب شرح منظومه بيان شده است . ولى آنچه ما در درجهء اوّل در نظر داريم تعقيب كنيم بعد از بيان مختصرى از تعريفات و بعد از ذكر بعضى از تقسيمات و بعضى از احكام علّت و معلول ، بحث و تحقيق در اصل علّيت غائى است . چنان كه مىدانيم اين مسأله يكى از مسائل مورد