مقدمه
يا واهِب العَقل لَكَ المَحامِد * إلى جَنابِك إنتَهى المَقاصِد
اى بخشندهء خرد ، تمام سپاسها ويژهء توست
همهء مقصدها و هدفها به سوى بارگاه تو منتهى مىشود
شرح : در اين بيت عالى و زيبا ، هم از مبدأ سخن رفته است و هم از معاد ؛ هم به اوّليت خداوند اشاره شده و هم به آخريّت او
( هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ )
. « 1 » آنجا كه مىگويد : « همهء سپاسها ويژهء توست » منظور اين است كه : تو مبدأ كل هستى ، هر خيرى و فيضى به سبب هر كس و هر چيز به كسى برسد از ناحيهء توست ، زيرا سر رشتهء همهء اسباب و علل به دست توست و همهء نظام از ارادهء تو برخاسته است ، از اين رو همهء سپاسها ويژهء توست ؛ و آنجا كه مىگويد : « همهء مقصدها و هدفها به سوى بارگاه تو منتهى مىشود » منظور اين است كه : همهء اشياء هر چه را مىجويند ، در نهايت امر ، تو را مىجويند و به
هامش
( 1 ) . حديد / 3 .