كردند وجود داشته است و اين حقيقت در ذرّيّهء ابراهيم باقى است الى يوم القيامه . آن آيه در سورهء بقره است :
« وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ »
( 1 ) و آنگاه كه خدا ابراهيم را با فرمانهايى آزمايش كرد و او اين آزمايشها را به حد كمال و اتمام رساند . . .
ابراهيم ( ع ) در معرض آزمايشها
دستور مهاجرت به حجاز خود قرآن راجع به آزمايشهاى ابراهيم مطالبى ذكر كرده است ، از مقاومتش در مقابل نمرود و نمروديها كه حاضر شد در آتش برود و به آتشش افكندند ، تا جريانهاى ديگرى كه بعدها برايش رخ داد . يكى از آنها اين بود كه يك فرمان عجيبى كه اجراى آن جز براى كسى كه در مقابل امر خدا تعبّد مطلق داشته باشد و بىچون و چرا تسليم باشد براى احدى ممكن نيست به او مىرسد . پيرمردى كه اولاد نداشته ، براى اولين بار همسرش هاجر در سن هفتاد هشتاد سالگى مىزايد . به او دستور مىرسد كه از شام و سوريه بايد به روى به منطقهء حجاز و در همين محل فعلى مسجد الحرام اين زن و بچه را بگذارى و خودت هم از آنجا به روى . اين اصلا با هيچ منطقى جز منطق تسليم مطلق و اينكه چون امر خداست ( اين را حس مىكرده زيرا وحى بوده ) من اطاعت مىكنم ، جور درنمىآيد .
« رَبَّنا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنا لِيُقِيمُوا الصَّلاةَ »
( 2 ) . البته او خودش به وحى الهى مىداند كه نهايت امر چيست ولى از عهدهء امتحان به خوبى برآمد .
فرمان ذبح فرزند
از اينها بالاتر قضيهء ذبح فرزند است . به او مىگويند بايد با دست خودت سر فرزندت را ببرى در همين منى كه امروز ما به يادگار آن تسليم فوقالعادهاى كه
هامش
( 1 ) . بقره / 124 .
( 2 ) . ابراهيم / 37 .