من نمىخواستم رد بشوم ، مىخواستم بعدها دربارهء اينها بحث كنيم و من خيال مىكنم اينها بحثهاى مفيدى است و ما نبايد اصرار داشته باشيم كه زود رد بشويم ، و براى خود من هم اين مباحث - چون تا حالا در اين موضوع بحث نكردهام - تازگى و ارزش دارد .
يك شعر عربى هست كه مضمونش اين است : اشكى كه براى معشوق ريخته شود هر چه زياد باشد جا دارد . براى اين مباحث هم هرچه وقت صرف كنيم چون دربارهء قرآن است جا دارد و آقايان هم هر نوع انتقاد و سؤالى دارند بفرمايند كه من خودم هم نيازمند به چنين سؤالها و انتقادها هستم .
- در نهج البلاغه ، حضرت على ( ع ) تعريفى راجع به قرآن مىفرمايد كه چون از زبان خود حضرت على ( ع ) هست خيلى جالب است . راجع به بعثت پيغمبر است ، مىفرمايد : « فبعث اللّه محمّدا ( ص ) بالحقّ ليخرج عباده من عبادة الاوثان الى عبادته ، و من طاعة الشّيطان الى طاعته ، به قرآن ( حالا تعريف قرآن را حضرت مىفرمايد ) قد بيّنه و احكمه ليعلم العباد ربّهم اذ جهلوه ، و ليقرّوا به بعد اذ جحدوه ، و ليثبتوه بعد اذ انكروه ، فتجلّى لهم سبحانه في كتابه » خدا در كتابش تجلى كرده . اين ديگر بالاترين تعريف است كه هيچ كس نتوانسته اين جور تعريف راجع به قرآن بكند . البته اين راجع به زيبايى قرآن است .
جواب : بله ، خيلى تعبير زيبايى است از امير المؤمنين دربارهء قرآن ، مىفرمايد :
« فتجلّى لهم سبحانه فى كتابه » ( 1 ) خدا در اين كتاب خودش بر مردم تجلى كرد يعنى اصلا اين ظهور خداست . اين بهترين تعبير دربارهء قرآن است .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 145 .