ما به ماترياليستها گفتيم كه شما اين را چگونه توجيه مىكنيد گفتند ديگر ما براى اين توجيهى نداريم .
به هر حال اين مطلب كه در اثر خواب مصنوعى ، حواس انسان يك حساسيتى پيدا كند كه از دور ببيند و از دور بشنود ، اجمالا نشان مىدهد كه در انسان يك نيروهايى وجود دارد غير از اين نيروهايى كه ما با آنها آشنا هستيم . حالا من به ماهيت و حقيقتش فعلا كار ندارم كه بگويم اين نيرو مجرد است يا مجرد نيست ، با شرايط مادى جور در مىآيد يا جور در نمىآيد . آن باشد تا علىحده دربارهء آن بحث كنيم . ولى آن مقدارى كه بشر مىتواند به دست بياورد همين است كه از طريق خواب مصنوعى و تعطيل كردن قوهء حس و شعور و اراده و كنار زدن اينها مىتواند قوهء ديگرى را كه در روح او هست استخدام كند و از اين قوه كارهاى خارق العاده ببيند . اين ، راه را باز مىكند براى اينكه اين قوهء نهانى عجيب كه در افراد هست و در حال خواب مصنوعى ظهور مىكند آيا ممكن نيست بجاى اينكه در اختيار يك فرد ديگر قرار بگيرد در اختيار شعور ظاهر خود انسان قرار بگيرد يعنى ديگر احتياج نباشد ما شعور ظاهر را كنار بزنيم ديگرى بيايد اين قوه را به كار بيندازد ، بلكه افرادى خودشان عامل باشند و خودشان معمول و به عبارت ديگر قوهء ارادهء خودشان بر اين شعور مرموز كه در وجودشان حكمفرماست حكومت كند به طورى كه هر وقت بخواهند و اراده كنند آن قوه را به كار بيندازند ؛ بخواهد چيزى را حس نكند حس نكند ، بخواهد سدى در مقابل عوامل خارجى ايجاد كند ، ايجاد كند . من خيال نمىكنم اين مقدارها قابل ترديد باشد .
داستان حاج شيخ حسن على اصفهانى
شخصى است در مشهد به نام آقاى سيد ابو الحسن حافظيان ؛ همين [ شخص ] بود كه چند سال پيش ضريح حضرت رضا را ساخت يعنى اعلان كرد و مردم پول دادند و ساخت . وى شاگرد مرحوم آقا شيخ حسن على اصفهانى معروف بوده كه لا بد كم و بيش اسمش را شنيدهايد و در اينكه او كارهاى خارق العاده زياد داشته من خيال نمىكنم اصلا بشود ترديد كرد . همين آقاى آية الله خوانسارى حاضر براى من از خود حاج شيخ حسن على بلاواسطه نقل كردند ؛ مىگفتند كه در وقتى كه مرحوم حاج شيخ