هست . آن كسى كه ايمان دارد به اينكه ماوراى اين دنيا دنياى ديگرى است ، براى او خيلى روشن است . آن كسى هم كه ايمان ندارد ، بالأخره دنياى مرگ براى او يك دنياى مجهولى است و باز ترمز است نسبت به اعمال شر . پس اين آيه براى « موت » خاصيت و اثر و فايده قائل شده است ، كه همين است كه بشر را به سوى حسن عمل سوق مىدهد .
فوايد مصائب و سختيها
آيهء ديگرى كه خيلى واضح است و واضحتر از آن آيه هم هست راجع به فوايد مصائب و سختيها و شدايد است ( در اين زمينه آيات زيادى هست ، منحصر به اين يك آيه نيست ) :
« وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ ، الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ ، أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ . . . »
( 1 ) .
ما شما را آزمايش مىكنيم به چيزى از بيم ، يعنى عدم امنيت ، ترس از دشمن ، اينكه دشمن داشته باشيد و حساب اين دشمن را داشته باشيد و بيم دشمن در ذهنتان باشد ،
« وَ الْجُوعِ »
به گرسنگى و سختى ، نداشته باشيد ، احتياج داشته باشيد ،
« وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ »
كسرى در مال و ثروت ،
« وَ الْأَنْفُسِ »
يا كسرى در نفس و جان خودتان ( 2 ) ،
« وَ الثَّمَراتِ »
ميوهها ( 3 ) ، ما شما را گرفتار اين جور مصائب و سختيها مىكنيم
« وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ »
پشت سر اين سختيها بشارت ذكر مىكند : بشارت بده كسانى را كه در مقابل اين سختيها خويشتندارى مىكنند ، خويشتندارىاى كه مبتنى بر ايمان به خداست ، وقتى كه انواع اين سختيها را مىبينند فورا متوجه خدا مىشوند : « همه از آن خدا هستيم و به سوى او بازگشت مىكنيم » .
« أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ »
اين
هامش
( 1 ) . بقره / 156 - 158 .
( 2 ) . ممكن است اينجا مقصود كسرى در بدن باشد ، يعنى زخمى ، جراحتى .
( 3 ) . ممكن است مقصود همين ميوههاى معمولى باشد كه باز جزء اموال مىشود ، ولى معمولا گفتهاند ثمرات يعنى ثمرات قلوب ، ميوههاى دل ، يعنى فرزندان ( مصيبت فرزندان ) .