كلمه را كه ما زياد به كار خواهيم برد ، آن طورى كه علم طبيعى تعريف كرده تعريف مىكنم ، بعد وارد صحبت خودمان مىشويم . يك فرد معين و مشخص از جانداران ، مثلا يك گربهء مخصوص يا يك فرد انسان را بنا به تعريف « فرد » مىگوييم . پس جانداران از گروه بيشمارى « فرد » به وجود آمدهاند . مجموعهاى از افراد كه تحت يك نام اسم برده مىشوند مثل سگ ، گربه ، درخت چنار را « نوع » يا « گونه » مىگوييم . مجموعهاى از انواع كه داراى صفات و اختصاصات مشتركى هستند مثل گربه ، روباه ، گرگ ، ببر ، پلنگ كه همه داراى سر گرد و پنجههاى قوى و تيز هستند و طعمهء خودشان را معمولا زنده به چنگ مىآورند ، تحت نام « جنس » نامگذارى مىكنيم . پس « جنس » مجموعهاى از « نوع » است كه داراى صفات مشترك است .
اين تعريف همين طور ادامه دارد ، يعنى مجموعهاى از « جنس » كه داراى صفات و اختصاصات مشترك كلىترى است « تيره » يا « فاميل » يا « خانواده » ناميده مىشود و مجموعهاى از « تيره » كه داراى صفات مشترك كلىترى است ، « رده » ناميده مىشود و همين طور « راسته » ، « شاخه » و « سلسله » قرار دارند .
بشر از قديمترين ايام هميشه در اطراف خودش حس مىكرده و مىديده كه « نوع » ها شبيه خودشان را توليد مىكنند ، يعنى ديده گربه گربه مىزايد و سگ سگ ، و اصولا تمايل به جفتگيرى هم بين انواع مشاهده نمىكرده و اگر هم استثنائا بين دو نوع نزديك به هم مثل الاغ و اسب تمايل به جفتگيرى وجود داشته ، محصول آنها موجودى عقيم بوده ، يعنى راه باز شدهء جديد كور و بن بست شده است . به همين جهت دربارهء ثبات انواع ، تمام علماى طبيعى يكسان فكر مىكردند و تقريبا تا قرن نوزدهم همه به ثبات انواع فكر مىكردند ، به طورى كه دانشمند مشهور فرانسوى به نام كوويه كه واضع علم تشريح مقايسهاى و علم ديرينشناسى است و در اواخر قرن هجدهم و اوايل قرن نوزدهم زندگى مىكرد و تسلط و مهارت عجيبى در علم طبيعى داشت ، طرفدار ثبات نوع بود و كشف كرده بود كه جانداران در دورانهاى مختلف زمينشناسى هر چه قديمتر بودهاند ، سادهتر و پستتر بودهاند و در دورانهاى بعدى ، جانوران كاملتر و پرعضوتر به وجود آمدهاند و بالأخره به دوران فعلى كه انسان هست منتهى شده است . ولى او داراى فرضيهاى است به نام « طرح خلقت » و معتقد است كه جانداران در دورانهاى مختلف زمينشناسى خلق شدهاند و بر اثر انقلابات عظيم ناگهانى در سطح زمين منقرض و معدوم شدهاند و دوباره خداوند يك دستهء ديگر از حيوانات كاملترى خلق كرده و به همين نحو دوباره از بين رفتهاند تا به دورهء فعلى رسيده است . اين نظريه در علم زمينشناسى به « كاتاستروفيسم » مشهور است . كوويه به علت تسلطى كه بر علم طبيعى داشت ، در
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 262
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٢٦٢