راه هدايت موجودات 2
بحث ما دربارهء اصل هدايت بود كه اين اصل در قرآن مجيد - و شايد هم براى اولين بار در قرآن مجيد - به عنوان يك دليل مستقل از اصل « اتقان صنع » دليل بر خداشناسى گرفته شده است ، و حتى بعد از قرآن مجيد هم آن اندازهاى كه شايسته بوده است ، مورد توجه قرار نگرفته است ولى تدريجا در اثر پيشرفتهاى فكرى و علمى معلوم مىشود كه اين خود يك اصل مستقلى است . اين مطلب را خيلى شايستهء تحقيق و بحث مىدانيم .
دليل نظم و « اتقان صنع » خيلى واضح است ، يعنى مطالعه در تشكيلات ساختمانى اشياء نشان مىدهد كه در ساختمان آنها عقل و حكمت دخيل بوده است .
اين راه نظام ساختمان خلقت و « اتقان صنع » است . از اين نظر اگر ما عالم - يا اجزاى عالم - را يك ماشين منظم هم بدانيم ، هر چيزى را مثل يك ماشين ، يك خانه و ساختمان هم بدانيم كافى است . معمولا اين جور مثالها هم ذكر مىكنند كه وقتى انسان مثلا يك ساعت را مىبيند كه اجزائش اين طور دقيق منظم شده است ، مىگويد سازندهء اين ساعت بدون فكر و شعور و اراده نبوده است ، يا وقتى يك ساختمان را به يك وضع مخصوصى مىبيند ، درك مىكند كه در ساختن آن اراده به كار رفته است ، يا وقتى يك ماشين را مىبيند ( شعور و اراده را در ساختن آن دخيل مىيابد ] . روى اين